Beauty Is To The Eye Of The Beholder

Nou, luister eens goed, want dit is er eentje. Het spreekwoord "Schoonheid zit in het oog van de toeschouwer," dat ken je wel, toch? Maar heb je er ooit écht over nagedacht? Zo van, echt-echt nagedacht? Ik wel, laatst nog, toen ik naar een kakkerlak keek. Ja, je leest het goed. Een kakkerlak. En ik dacht: "Zou er ergens ter wereld iemand zijn die dit beest... prachtig vindt?" Het antwoord is waarschijnlijk ja. Triest, maar waar.

En dat bracht me hier. Schoonheid, een subjectief concept dat verwarrender is dan de routebeschrijving van een IKEA meubel. We gaan dit uitpluizen. Trek je koffie erbij, want dit wordt een wilde rit.

Wat bedoelen we eigenlijk met "Schoonheid"?

Eerst even de basics. Wat ís schoonheid eigenlijk? Is het symmetrie? Perfectie? Of gewoon iets dat je een fijn gevoel geeft? Het antwoord is... ja. Allemaal. En nog veel meer. Het is een heleboel dingen. Het is een emotie, een reactie, een subjectieve ervaring. Het is die zonsondergang die je adem beneemt, de lach van een kind, of, voor sommige mensen blijkbaar, een keihard glimmende kakkerlak.

Wacht, voordat je me afdoet als een filosoof die te diep in z'n espresso heeft gekeken, denk hier eens over na:

• Culturele verschillen: In sommige culturen is een mollig figuur een teken van schoonheid en welvaart, terwijl in andere de nadruk ligt op slankheid. Denk aan Rubens' voluptueuze dames – die zouden nu waarschijnlijk op Instagram gecanceld worden.
• Persoonlijke voorkeuren: Ik vind bijvoorbeeld sproeten fantastisch. Mijn ex vond ze... eh... "aanwezig." (We zijn niet meer samen, om begrijpelijke redenen. Sproeten zijn niet onderhandelbaar.)
• Tijd: De schoonheidsidealen van de jaren '20 (flapper girls) zijn compleet anders dan die van de jaren '80 (grote schoudervullingen en nog grotere kapsels). En laten we het maar niet hebben over de middeleeuwen, toen een bleke huid en het ontbreken van tanden (door suikergebrek!) kennelijk de shit waren.

Het komt er dus op neer dat schoonheid een soort kameleon is. Het past zich aan aan de omgeving, de tijd, en vooral... aan jou.

Waarom vinden we iets mooi? Het brein speelt vals!

Oké, nu wordt het een beetje technisch, maar niet eng, beloofd! Onze hersenen spelen een grote rol in wat we als mooi beschouwen. Er zijn een paar "trucjes" die ze uithalen:

• De Gulden Snede: Deze wiskundige verhouding (ongeveer 1.618) komt overal in de natuur voor, van slakkenhuizen tot zonnebloemen. En het schijnt dat we dingen die de Gulden Snede benaderen (gezichten, gebouwen, kunstwerken) automatisch als mooier ervaren. Dus, mocht je ooit een schoonheidswedstrijd willen winnen, overweeg dan een plastische chirurgie gebaseerd op de Gulden Snede. (Disclaimer: dit is een grap. Doe dit niet.)
• Symmetrie: Over het algemeen vinden we symmetrische gezichten aantrekkelijker. Waarom? Omdat symmetrie vaak wijst op goede genen en gezondheid. (Maar, eerlijk is eerlijk, een beetje asymmetrie kan ook charmant zijn. Denk aan de lach van Julia Roberts, of de scheve glimlach van Owen Wilson. Perfectie is saai!)
• Bekendheid: Hoe vaker we iets zien, hoe meer we het gaan waarderen. Dit heet het mere-exposure effect. Dus, als je denkt dat die ene lelijke vaas van je oma opeens "vintage chic" is, weet je nu waarom. Je bent gewoon gehersenspoeld door je eigen onderbewustzijn.

Maar, er is meer! Onze persoonlijke ervaringen, onze opvoeding, onze culturele achtergrond... al die dingen beïnvloeden wat wij als mooi beschouwen. Iemand die is opgegroeid in een minimalistische omgeving, zal waarschijnlijk een strak, modern design waarderen. Iemand die in een barok paleis heeft gewoond, vindt dat misschien maar saai.

De macht van marketing (en de invloed van je moeder)

En laten we de marketing niet vergeten! Bedrijven geven miljarden uit om ons te overtuigen dat we bepaalde producten nodig hebben om mooi te zijn. Crèmes die rimpels "verminderen" (lees: tijdelijk opvullen), make-up die ons transformeert in "godinnen" (lees: goed gekleurde clowns), en kleding die ons "slanker" maakt (lees: ons een beetje ongemakkelijk doet voelen).

En dan is er nog je moeder. Of je vader. Of je oudere zus. Of die ene populaire meid op school. De mensen om ons heen beïnvloeden onbewust onze ideeën over schoonheid. Als je als kind altijd te horen kreeg dat blond haar mooi is, is de kans groot dat je dat nog steeds vindt, ook al weet je rationeel dat het onzin is.

Dus, wat is het punt? Stop met je druk maken!

Na al dit geklets over wiskundige verhoudingen, hersentrucs, en gemanipuleerde schoonheidsidealen, is de conclusie eigenlijk heel simpel: Schoonheid is subjectief. En dat is fantastisch!

Het betekent dat je niet hoeft te voldoen aan de onrealistische verwachtingen van de maatschappij. Je hoeft geen model te zijn, geen sixpack te hebben, en geen perfecte Instagram-filter te vinden om mooi te zijn. Je mag je eigen schoonheid definiëren. Je mag houden van je sproeten, je rimpels, je scheve tanden, je flubberbuik (ik heb er ook eentje, hoor!).

Dus, de volgende keer dat je jezelf in de spiegel bekijkt en denkt: "Ik ben niet mooi," denk dan aan die kakkerlak. Er is altijd iemand die iets in jou prachtig vindt. En de belangrijkste persoon die dat moet zijn, ben jij zelf. Ga van jezelf houden, accepteer je imperfecties, en laat je eigen innerlijke schoonheid stralen. (En misschien een beetje mascara. Maar alleen als je er zelf zin in hebt.)

En trouwens, als je ooit een kakkerlak ziet en denkt: "Wow, wat een schoonheid!"... bel me dan even. Ik wil graag weten wat je gerookt hebt.

Conclusie (eindelijk!)

• Schoonheid is een subjectieve ervaring, beïnvloed door cultuur, persoonlijke voorkeuren en je hersenen!
• Marketing en de mensen om je heen spelen een enorme rol in je schoonheidsidealen.
• Stop met het najagen van onrealistische verwachtingen! Jij bepaalt wat mooi is.
• Ga van jezelf houden, en laat je innerlijke schoonheid stralen! (Kakkerlakken optioneel.)