De Mens Wikt Maar God Beschikt

Oké, stel je voor, je zit in je favoriete café, bestelt een speciaalbiertje (een Tripel Karmeliet, want we zijn chique vandaag), en je buurman begint te filosoferen over het leven. Serieus. En hij komt aanzetten met een oer-Hollands spreekwoord: "De mens wikt, maar God beschikt." Eerste reactie? Waarschijnlijk rollen met je ogen. Maar wacht even! Voordat je hem afdoet als een stoffige oude wijsneus, laten we dit cliché eens ontleden met een flinke dosis humor en zelfspot. Want eerlijk is eerlijk, stiekem zit er wel wat in.

Wat betekent het nou eigenlijk?

Simpel gezegd: wij maken plannen, maar uiteindelijk beslist 'iets' anders. Die 'iets' is traditioneel gezien God, maar laten we dat even breed trekken. Het kan de kosmos zijn, het lot, toeval, de wet van Murphy, of gewoon die ene klunzige collega die altijd alles verpest. Het punt is, je kan plannen wat je wilt, het leven gooit er toch een schep zand in.

Denk er maar eens over na: je plant een perfecte date, romantisch diner, zonsondergang... en dan begint het te gieten. Je bereidt je een maand voor op die belangrijke presentatie, perfect tot in de puntjes... en dan valt de stroom uit. Je koopt eindelijk die nieuwe auto waar je al jaren van droomt... en dan krijg je de volgende dag een parkeerboete van heb ik jou daar! Kortom, "De mens wikt, maar God beschikt." is basically de Nederlandse versie van "Shit happens".

Voorbeelden uit het dagelijks leven (met een knipoog)

• Je plant een weekendje weg naar Parijs. Romantisch! Totdat de Franse spoorwegen staken en je vastzit in Roosendaal met een pakje crackers en een fles lauwe Spa Blauw.
• Je besluit om gezond te gaan eten en koopt een berg groenten. De volgende dag word je wakker met de griep en wil je alleen maar patat met mayo.
• Je gaat hard sparen voor een nieuwe motor. Net als je genoeg geld hebt, gaat de wasmachine kapot én ontploft de koelkast.
• Je wilt eindelijk eens op tijd naar je werk. Je staat extra vroeg op, maakt een gezonde smoothie, en dan blijkt dat je band lek is. Of erger: de NS heeft vertraging (alsof dát een verrassing is).

Zie je? Het leven is één grote aaneenschakeling van goedbedoelde plannen die genadeloos de mist ingaan. En dat is eigenlijk best grappig, toch?

Een korte geschiedenisles (voor de nerds onder ons)

Dit spreekwoord is niet zomaar uit de lucht komen vallen. Het komt uit de Bijbel, namelijk uit Spreuken 16:9: "Het hart van een mens overdenkt zijn weg, maar de HEERE bestuurt zijn schreden." Vroeger was het dus echt een religieus ding, maar tegenwoordig gebruiken we het meer als een algemene levenswijsheid (of excuus, afhankelijk van hoe je het bekijkt).

Waarom we dit spreekwoord zo graag gebruiken

Er zijn een paar redenen waarom "De mens wikt, maar God beschikt" zo'n populair spreekwoord is in Nederland:

• Het is een geruststelling. Als dingen niet gaan zoals je wilt, kun je jezelf in ieder geval vertellen dat het niet jouw schuld is. Het was gewoon "God" die er anders over dacht. Handig!
• Het is een excuus. Heb je iets verprutst? Geen probleem! Het lag niet aan jou, maar aan die onvoorspelbare hogere macht. Lekker makkelijk.
• Het is een manier om te relativeren. Het leven is soms gewoon klote, en dit spreekwoord helpt je om de boel in perspectief te zien. Misschien is het niet het einde van de wereld dat je trein vertraging heeft.
• We zijn gewoon een beetje fatalistisch. Nederlanders zijn over het algemeen niet de meest optimistische mensen ter wereld. We zijn realistisch... of pessimistisch, afhankelijk van hoe je het bekijkt. Dit spreekwoord past perfect bij die mentaliteit.

Kortom, het is een handig spreekwoord om te gebruiken als je even geen zin hebt om de verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen falen. En wie heeft dat nou niet af en toe?

De moderne interpretatie: accepteer de chaos!

In de 21e eeuw kunnen we dit spreekwoord misschien beter interpreteren als een oproep tot flexibiliteit en acceptatie. Ja, het is frustrerend als je plannen in de soep lopen. Maar in plaats van je er helemaal door te laten ontmoedigen, kun je er misschien beter om lachen en kijken wat er gebeurt. Wie weet leidt die onverwachte wending wel tot iets veel beters!

Denk aan die keer dat je verdwaald raakte tijdens een vakantie en per ongeluk een prachtig afgelegen strand ontdekte. Of die keer dat je trein vertraging had en je een interessant gesprek aanknoopte met een wildvreemde. Het leven zit vol verrassingen, en niet alle verrassingen zijn slecht. Sterker nog, sommige van de mooiste momenten in ons leven zijn juist ontstaan doordat onze plannen in duigen vielen.

Tips om te dealen met "God" (of de kosmos, of Murphy, whatever)

• Maak plannen, maar wees flexibel. Houd altijd een plan B (en misschien zelfs een plan C) achter de hand.
• Leer relativeren. Is het echt zo erg als je koffie morst over je witte blouse? Waarschijnlijk niet.
• Lach erom! Humor is de beste manier om met tegenslagen om te gaan.
• Vertrouw op het proces. Soms leidt een omweg naar een betere bestemming.
• Accepteer dat je niet alles in de hand hebt. Dit is misschien wel de moeilijkste, maar ook de belangrijkste les. Het leven is chaotisch en onvoorspelbaar, en dat is oké.

Conclusie: Wikken is prima, lachen is beter!

Dus, "De mens wikt, maar God beschikt." Het is een cliché, ja. Maar het is ook een wijsheid die ons eraan herinnert dat we niet alles in de hand hebben. We kunnen plannen maken, doelen stellen en ons best doen, maar uiteindelijk is er altijd een factor buiten onze controle die bepaalt hoe het loopt. En dat is helemaal niet erg. Integendeel, het maakt het leven juist spannend en interessant.

Dus de volgende keer dat je plannen in de soep lopen, denk dan aan dit spreekwoord, haal diep adem, en lach erom. En bestel nog een Tripel Karmeliet. Je hebt het verdiend!

En onthoud: als alles misgaat, kun je altijd nog de schuld geven aan "God." ;)