De Morgenster Karl Ove Knausgård

Oké, laten we eerlijk zijn. Je hebt waarschijnlijk al een paar boeken op je nachtkastje liggen, een Netflix-serie die dringend aandacht nodig heeft en je Instagram-feed die constant roept om te scrollen. Waarom zou je dan ook nog je tijd besteden aan een dikke pil van Karl Ove Knausgård, getiteld De Morgenster? Wel, luister even, want dit is geen doorsnee literatuur. Dit is Knausgård, en hij doet dingen anders.

Stel je voor: je zit op een verjaardagsfeestje van een vage kennis. Er is ongemakkelijke stilte, iemand morst rode wijn op een wit kleed, en de muziek staat net iets te hard. Plotseling begint er iemand te vertellen, heel gedetailleerd, over zijn dag. Over de boterham met kaas die hij at, de irritante buurman die weer zijn auto verkeerd had geparkeerd, en de vreemde droom die hij had gehad. Dat is een beetje wat Knausgård doet, maar dan goed. Heel goed.

Wat is er zo speciaal aan Knausgård?

Knausgård, die Noor met dat intense voorkomen, staat bekend om zijn autobiografische romans, met name Mijn Strijd. Daarin beschreef hij zes delen lang zijn leven in minutieus detail. Sommigen vonden het briljant, anderen vonden het tergend. Maar één ding is zeker: het was onvergetelijk. Met De Morgenster slaat hij een nieuwe weg in, maar behoudt hij diezelfde fascinatie voor het alledaagse.

De Morgenster is geen autobiografie, maar een roman met meerdere perspectieven. Het speelt zich af in Noorwegen, waar plotseling een gigantische ster aan de hemel verschijnt. Dit mysterieuze fenomeen veroorzaakt onrust en angst, en de levens van verschillende personages raken erdoor verweven. Denk aan een verpleegster, een journalist, een predikant, een kunstenaar… allemaal worstelen ze met hun eigen problemen, hun angsten, hun verlangens. En dan is er die ster… wat betekent die?

Waarom zou je dit willen lezen?

Oké, ik begrijp het. Een boek over alledaagse problemen met een mysterieuze ster klinkt misschien niet als de meest opwindende vakantielectuur. Maar hier zijn een paar redenen waarom je De Morgenster toch een kans moet geven:

• Herkenbaarheid: Knausgård is meester in het beschrijven van de kleine, onbeduidende momenten die ons leven vormen. Die momenten waarop je je realiseert dat je sokken niet matchen, het moment waarop je je afvraagt of de kassière je wel een prettige dag gunt, of je je afvraagt waarom dat ene liedje maar niet uit je hoofd wil. Door deze details zo scherp te observeren en te beschrijven, creëert Knausgård een gevoel van herkenning. Je denkt: "Hé, dat heb ik ook weleens!".
• Diepgang: Onder de oppervlakte van het alledaagse schuilt een diepe reflectie op het leven, de dood, de liefde, de angst, en de betekenis van alles. De Morgenster stelt vragen die je misschien liever niet wilt beantwoorden, maar die je wel aan het denken zetten. Het is als een filosofisch gesprek met een goede vriend, maar dan in boekvorm.
• Spanning: Ondanks de focus op het alledaagse, zit er ook een flinke dosis spanning in het boek. Wat is die ster? Wat gaat er gebeuren? Knausgård weet je op het puntje van je stoel te houden, ook al gebeurt er ogenschijnlijk niet veel. Het is alsof je naar een Hitchcock-film kijkt: de dreiging is constant aanwezig, ook al zie je de boosdoener nog niet.
• De schrijfstijl: Knausgård schrijft met een rauwe eerlijkheid die je zelden tegenkomt. Hij is niet bang om lelijk te zijn, om ongemakkelijk te zijn, om zichzelf bloot te geven. Dit maakt zijn werk enorm krachtig en authentiek. Het is alsof hij je toevertrouwt in een vertrouwelijke setting, alle geheimen van zijn ziel.

Knausgård voor dummies (zoals ik)

Ben je nog steeds niet overtuigd? Denk dan hieraan: De Morgenster is als een complex gerecht dat je zelf moet leren waarderen. In eerste instantie denk je misschien: "Wat is dit nou weer?", maar na een paar happen ontdek je een verrassende diepte en complexiteit. Het is geen snelle hap, maar een langzame, bevredigende maaltijd die je bijblijft.

Vergelijk het met het luisteren naar klassieke muziek. De eerste keer dat je naar Beethoven luistert, denk je misschien: "Dit is saai!". Maar als je je erin verdiept, ontdek je de schoonheid en de emotie die erin verborgen zit. Zo is het ook met Knausgård. Je moet er even aan wennen, maar als je het eenmaal snapt, ben je verkocht.

Conclusie (en een kleine tip)

Dus, moet je De Morgenster lezen? Dat is aan jou. Maar als je op zoek bent naar een boek dat je aan het denken zet, dat je raakt, dat je uitdaagt, en dat je de wereld op een andere manier laat bekijken, dan is Knausgård zeker de moeite waard. Het is geen makkelijke lectuur, maar wel een belonende.

Tip: Begin niet midden in de nacht als je doodmoe bent. Pak een kop thee, ga er even rustig voor zitten, en laat je meevoeren door de woorden van Knausgård. En wees niet bang om het boek weg te leggen als het even niet lukt. Lees een ander boek, kijk een film, en kom later terug. Knausgård loopt niet weg.

En wie weet, misschien word je net zo verslaafd als de rest van ons. Dan zit je straks 's nachts met een zak chips en een fles cola te lezen over een gigantische ster en de alledaagse problemen van een Noorse verpleegster. En je zult er van genieten. Echt waar.

Tot slot, denk aan die keer dat je op een terras zat en ongewild getuige was van een ruzie tussen een stel. Je zat er niet op te wachten, maar je kon je blik er niet van afwenden. Je voelde je ongemakkelijk, maar ook gefascineerd. Dat is Knausgård. Hij dwingt je om te kijken, om te voelen, om na te denken. En dat is uiteindelijk wat goede literatuur hoort te doen.