De Oorlog Een Gezicht Gegeven

Nou jongens en meisjes, schuif maar aan! Heb je even? Want ik ga je een verhaal vertellen. Eentje over een boek, en oh boy, wat voor een boek. Het heet De Oorlog Een Gezicht Gegeven. Klinkt serieus, hè? Alsof je meteen zin hebt in een kop soep en een huilbui. Maar wacht even, het is interessanter dan je denkt! Zie het als een geschiedenisles, maar dan verteld door iemand die net iets teveel koffie op heeft.

Wat is "De Oorlog Een Gezicht Gegeven" eigenlijk?

Oké, even serieus (voor zover dat mogelijk is met mij achter de microfoon). De Oorlog Een Gezicht Gegeven, of in het Engels "The War: A Personal History," is een project van de beroemde Nederlandse fotograaf Cas Oorthuys en journalist Piet J. Kroonenberg. Het is een dikke pil van een boek (echt, je kunt er iemand mee knock-out slaan) vol foto's en verhalen over de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Maar hier is de twist: het gaat niet alleen over generaal Eisenhowers en gevechtsvliegtuigen. Nee, nee, nee. Het gaat over Jantje en Mien, over de bakker die stiekem brood gaf aan onderduikers, over de buurvrouw die luisterde naar Radio Oranje en dat doodleuk doorvertelde aan iedereen. Kortom, de gewone mensen.

Je zou kunnen zeggen dat het een soort Instagram is, maar dan zonder selfies en met veel meer ellende. En zwart-wit foto's, want dat was toen de rage. Imagine dat: geen filters! De horror!

Must Read

Waarom is het belangrijk?

Goede vraag! Stel je voor: over honderd jaar vinden ze een iPhone met je Instagram account. Wat denken ze dan van onze tijd? Waarschijnlijk dat we allemaal geobsedeerd waren door avocado toast en perfecte duckfaces. Nou, dit boek is als een eerlijke Instagram post van de oorlog. Het laat zien hoe het echt was, zonder opsmuk. Het geeft je een blik in de keuken van de ellende. En dat, lieve mensen, is belangrijk. Anders vergeten we het, en dan doen we het straks gewoon weer over. Brrr, krijg er de rillingen van.

Wat maakt het boek zo speciaal? (Behalve dat je er een inbreker mee kunt verjagen)

De focus op de gewone man: Zoals gezegd, geen heroïsche veldslagen, maar de kleine, alledaagse heldenmoed. De tante die haar huis openstelde voor onderduikers, de student die verzetsblaadjes rondbracht. Dat zijn de verhalen die blijven hangen.
De foto's van Oorthuys: Wauw. Serieus, die man kon een verhaal vertellen met een lens. Zijn foto's zijn rauw, eerlijk en soms hartverscheurend. Ze laten je de angst in de ogen van de mensen zien, de vernedering, maar ook de veerkracht.
De combinatie van beeld en tekst: Kroonenberg was geen prater, maar hij kon schrijven! Zijn teksten geven context aan de foto's, en maken de verhalen nog indringender. Het is net een goede cocktail: beeld en tekst in perfecte harmonie. (En ik heb het nu over geschiedenis, hè? Niet over echte cocktails. Alhoewel...)

Een paar verrassende feitjes, gewoon omdat het kan:

Wist je dat Cas Oorthuys een tijd lang ondergedoken zat omdat hij weigerde zich aan te melden bij de Kultuurkamer van de nazi's? Goed bezig, Cas!
Het boek werd voor het eerst uitgegeven in 1970, dus het duurde even voordat de verhalen van de gewone man op de voorgrond kwamen.
De Oorlog Een Gezicht Gegeven is nog steeds relevant en wordt nog steeds gebruikt in het onderwijs. Het is dus niet alleen maar een stoffig boek in een museum!

Oké, ik ben overtuigd. Waar kan ik dit meesterwerk vinden?

Nou, beste luisteraar, je hebt verschillende opties. Je kunt:

Broodje KK: De oorlog een gezicht gegeven - Dokkum

Naar de bibliotheek gaan: Ja, die bestaan nog! En ze zijn gratis! (Tenminste, als je je boeken op tijd terugbrengt. Anders kost het je een rib uit je lijf.)
Tweedehands winkels afstruinen: Misschien vind je wel een goedkoop exemplaar met een mooie, doorleefde kaft. Bonuspunten als er nog een oude boekenlegger in zit!
Online zoeken: Bol.com, Amazon, noem maar op. Pas wel op dat je niet per ongeluk een kookboek bestelt. Tenzij je zin hebt in een recept voor aardappelpuree uit de oorlog.
Een museum bezoeken: Sommige musea hebben exemplaren in hun collectie. Kun je het meteen combineren met een dagje cultuur snuiven. (En stiekem lachen om die rare kunst.)

Waarom zou je het echt moeten lezen?

Kijk, ik snap het. Geschiedenis kan saai zijn. Het is allemaal jaartallen en koningen en veldslagen. Maar De Oorlog Een Gezicht Gegeven is anders. Het is echt. Het laat je voelen wat de mensen toen voelden. Het laat je nadenken over de keuzes die ze maakten. Het laat je beseffen hoe goed wij het nu hebben. En dat is belangrijk. Want anders herhalen we de geschiedenis. En geloof me, niemand zit te wachten op een Tweede Wereldoorlog 2.0.

Dus, ga het boek lezen. Laat je raken. Laat je inspireren. En onthoud: achter elke oorlog zitten gezichten. En die gezichten verdienen het om gezien te worden. Vooral die van de bakker met zijn stiekeme brood. Hulde aan die man!

Broodje KK: “De oorlog een gezicht gegeven” door Dhr. Fred van Vliet

Dus, de volgende keer dat je klaagt over je internetverbinding...

Denk dan even aan de mensen die in de oorlog moesten leven. Geen internet, geen Netflix, geen avocado toast. Alleen maar angst, onzekerheid en een hoop ellende. En wees dankbaar. Echt dankbaar. En lees dat boek! Deal?

Zo, en nu ga ik een kop koffie zetten. En misschien wel een cocktail. (Maar dat houden we even onder ons.) Tot de volgende keer!