De Val Van Belgie Boek

Oké, laten we het even hebben over De Val van België van Dimitri Verhulst. Klinkt serieus, hè? Alsof je een geschiedenisboek over de Tweede Wereldoorlog gaat openslaan. Maar geloof me, het is meer alsof je aangeschoven bent bij een gezellige Vlaamse familie tijdens een compleet chaotische nieuwjaarslunch, waarbij alles misgaat wat mis kan gaan, maar dan op een epische schaal. Denk aan taart die op iemands hoofd belandt, ruzie over de laatste bitterbal, en oom Gerard die weer eens te diep in het glas heeft gekeken en politieke standpunten verkondigt waar je rode oren van krijgt.

Dat is De Val van België. Maar dan dus over de Tweede Wereldoorlog. En met meer cynisme.

Het verhaal: Een familie, een oorlog, een zootje

Het boek draait om de familie Steegmans, en dan vooral om de jonge Louis Steegmans. Het is 1940, de Duitsers vallen België binnen, en de Steegmansen (en bij uitbreiding heel België) zijn compleet onvoorbereid. Stel je voor: je staat nietsvermoedend je gazon te maaien, en plots hoor je een enorm lawaai. Je kijkt op en ziet... vliegtuigen met hakenkruizen. Uh oh. Dat dus.

De rest van het verhaal is één grote, onnavolgbare vlucht vooruit. De Steegmansen proberen te ontkomen aan de Duitse bezetting, maar ze zijn eigenlijk nergens veilig. Ze zwerven rond, komen terecht in opvangkampen die nog triester zijn dan een mislukte kampeervakantie, en proberen te overleven. Ondertussen maken ze de meest bizarre dingen mee. Denk aan scènes die zo absurd zijn, dat je je afvraagt of Verhulst dit allemaal zelf heeft verzonnen... of misschien toch niet?

Het is die mix van absurdisme en tragiek die De Val van België zo memorabel maakt. Het is geen heldenverhaal. Het is een verhaal over gewone mensen die in een buitengewone situatie terechtkomen en proberen te overleven, vaak met een flinke dosis onhandigheid en zelfzucht.

Louis Steegmans: Een onwillige held (of anti-held?)

Louis, de jonge hoofdpersoon, is geen Rambo. Hij is meer het type "ik wil gewoon mijn stripboeken lezen en met rust gelaten worden". Maar ja, oorlog hè. Dus Louis moet zich zien te redden. Hij is een onbetrouwbare verteller, een beetje naïef, en af en toe ronduit irritant. Maar dat maakt hem juist zo menselijk. Wie is er nu perfect, zeker in tijden van crisis?

Je ziet Louis opgroeien, of eigenlijk: je ziet hem geconfronteerd worden met de harde realiteit. Hij maakt fouten, hij leert, hij wordt cynischer. Uiteindelijk is hij het die de lezer meeneemt door deze bizarre reis. En hoewel je hem soms wel achter het behang zou willen plakken, ga je toch met hem meeleven. Omdat hij net zo verdwaald is als wij zouden zijn in dezelfde situatie.

Verhulst's schrijfstijl: Cynisme met een knipoog

Dimitri Verhulst is een meester in het schrijven van cynische verhalen met een knipoog. Zijn taal is rauw, direct, en vaak ontzettend grappig. Denk aan een stand-up comedian die je de harde waarheid vertelt, maar dan wel op zo'n manier dat je er stiekem om moet lachen. Het is zwarte humor van de bovenste plank.

Hij schuwt de clichés niet, maar hij weet ze wel op zo'n manier te gebruiken dat ze juist weer grappig worden. Hij fileert de burgerlijke moraal, hij drijft de spot met de menselijke tekortkomingen, en hij doet dat allemaal met een verfrissende brutaliteit.

Zijn beschrijvingen van de oorlog zijn niet romantisch of heroïsch. Ze zijn vies, smerig en beangstigend. Hij laat je zien hoe de oorlog er echt uitziet: niet als een spannende actiefilm, maar als een grote puinhoop waarin mensen wanhopig proberen te overleven.

Waarom je dit boek zou moeten lezen (zelfs als je niet van geschiedenis houdt)

Oké, oké, geschiedenis is niet ieders kopje thee. Maar De Val van België is meer dan alleen een historisch verhaal. Het is een verhaal over familie, over overleven, over menselijkheid (en het gebrek daaraan). Het is een verhaal dat je aan het denken zet, maar ook aan het lachen (misschien wel om jezelf). Het is een spiegel die Verhulst ons voorhoudt, en wat we daarin zien is niet altijd even fraai.

Maar dat is juist de kracht van het boek. Het confronteert ons met onze eigen zwakheden, onze eigen vooroordelen, onze eigen angsten. En dat doet het op een manier die zowel pijnlijk als hilarisch is.

Denk er eens over na: hoe zouden wij reageren in een soortgelijke situatie? Zouden we heldhaftig zijn? Zouden we altruïstisch zijn? Of zouden we net als de Steegmansen vooral bezig zijn met onszelf en onze eigen overleving?

De Val van België is een boek dat je niet snel zult vergeten. Het is een boek dat je bijblijft, dat je aan het denken zet, en dat je misschien wel een beetje anders naar de wereld laat kijken. En dat is toch eigenlijk de bedoeling van een goed boek, toch?

De link met het dagelijks leven: Herkenbaarheid in de chaos

Je vraagt je misschien af: wat heeft een verhaal over de Tweede Wereldoorlog te maken met mijn dagelijks leven? Nou, meer dan je denkt! Kijk maar eens naar de volgende situaties:

• Paniek bij de supermarkt als er een dag geen wc-papier meer is: Denk aan de hamsterwoede in het begin van de pandemie. Lijkt dat niet een beetje op de paniek die de Steegmansen voelden toen de Duitsers België binnenvielen?
• Ruzies binnen de familie tijdens de feestdagen: Ok, misschien niet zo extreem als in De Val van België, maar die spanningen, die irritaties... herkenbaar toch?
• Het gevoel van machteloosheid als de wereld om je heen verandert: Denk aan de klimaatverandering, de politieke polarisatie, de economische onzekerheid. Het gevoel dat je geen controle hebt over wat er gebeurt, dat je machteloos staat te kijken... dat is een thema dat in De Val van België centraal staat.

Verhulst laat ons zien dat menselijk gedrag in extreme situaties vaak niet zo heel anders is dan in het dagelijks leven. We zijn allemaal maar mensen, met onze sterktes en zwaktes. En soms zijn we gewoon een beetje... dom.

Dus, de volgende keer dat je in een chaotische situatie terechtkomt, denk dan even aan de Steegmansen. Het kan altijd erger. En misschien kun je er dan toch nog een beetje om lachen.