Deze Dichter Wordt Gerekend Tot De Tachtigers

Oké, steek je kop er maar bij! Stel je voor: je zit in een bruin café, een beetje klam van het bier, en je hoort iemand roepen: "Deze dichter wordt gerekend tot de Tachtigers!" Klinkt elitair, hè? Nou, da’s het dus niet per se. Laten we er eens induiken, alsof we een vergeten borrelnootje onder de tafel vandaan vissen.

Wie, wat, waar… en vooral: wanneer?

De Tachtigers, ook wel bekend als de Beweging van Tachtig (lekker origineel, ik weet het!), waren een groep Nederlandse schrijvers en dichters aan het eind van de 19e eeuw. Dat is dus de tijd van de snorren, de stijve boorden en de serieuze blikken. Maar laat je niet misleiden! Achter die serieuze gezichten schuilden best rebelse geesten.

Waarom waren ze zo’n big deal?

Goede vraag! Ze waren eigenlijk een soort literaire punkers. Nou ja, punkers met nettere kleding. Ze waren het zat om gedichten te lezen die allemaal over braafheid en moraliteit gingen. Ze wilden… tja, wat wilden ze eigenlijk?

• Emotie! Weg met de stoffige clichés, hallo gevoelens! Denk aan romantiek, verdriet, verlangen... en waarschijnlijk af en toe een flinke kater na een avondje doorzakken.
• Schoonheid! Ze vonden dat poëzie mooi moest zijn, ook al betekende dat ingewikkelde woorden en onbegrijpelijke metaforen. Het was een beetje alsof ze zeiden: "Mijn gedicht is kunst, en kunst hoeft niet altijd logisch te zijn!"
• Individualisme! Ze vonden zichzelf natuurlijk allemaal heel bijzonder en origineel. En wie niet, toch? Het was een beetje de "kijk mij eens origineel zijn"-wedstrijd, maar dan met rijmende woorden.

Kortom, ze wilden de literatuur wakker schudden. En dat is ze aardig gelukt!

Bekende namen: de usual suspects

Nu komt het leuke gedeelte: de namen! Misschien heb je er wel eens van gehoord, misschien ook niet. Maar ze horen bij de Tachtigers-familie, dus ze verdienen een shout-out.

• Willem Kloos: De grote man. De voorman. De roerganger. Alsof hij de kapitein was van een schip vol dichters op weg naar literaire vernieuwing. Hij vond zichzelf heel belangrijk, en de meeste anderen vonden dat ook wel. Hij was een beetje de Kanye West van de 19e-eeuwse literatuur.
• Albert Verwey: Een soort Kloos, maar dan misschien iets minder uitgesproken. Ze kibbelden nogal eens over wie de beste dichter was. Je kent het wel, die typische artiestenruzies.
• Herman Gorter: Schreef “Mei”, een heel lang gedicht over… ja, wat eigenlijk? De lente? De liefde? Het leven? Niemand weet het precies. Maar het staat er wel mooi! Het schijnt dat je er een half jaar mee bezig bent als je het hardop voorleest.
• Frederik van Eeden: Was ook nog dokter! Een soort poëtische huisarts dus. Kun je je voorstellen dat je bij hem op consult komt met een loopneus en hij begint je voor te lezen uit zijn nieuwste gedicht? "Neemt u deze aspirine en denkt u aan de schoonheid van de zonsondergang."

Er waren natuurlijk nog veel meer Tachtigers, maar deze zijn wel de meest bekende. Beschouw ze als de Avengers van de Nederlandse literatuur. Of nee, wacht… dat klinkt te cool. Misschien meer als de verstandige neven van de Avengers.

Wat is er zo typisch "Tachtig" aan een gedicht?

Stel, je hebt een gedicht voor je neus. Hoe weet je of het van een Tachtiger is? Nou, let op de volgende dingen:

• Veel metaforen: Alsof je een doos vol puzzelstukjes krijgt en moet raden welke afbeelding er op het eind uitkomt. "De maan is een zilveren schijf aan de hemel" is saai. "De maan is een bevroren traan van de nacht"… dat is meer Tachtig!
• Veel gevoel: Het gedicht moet je raken! Of in ieder geval proberen. Als je er niks bij voelt, is het waarschijnlijk geen Tachtig-poëzie. Tenzij je een emotioneel ijskonijn bent, natuurlijk.
• Moeilijke woorden: Ze waren er dol op om moeilijke, oude woorden te gebruiken. Alsof ze een woordenboek hadden leeggeplunderd en alle obscure termen in hun gedichten hadden verstopt. Zo van: "Ha, kijk eens hoe slim ik ben!"
• Schoonheid om de schoonheid: Het gedicht hoeft niet per se een boodschap te hebben. Het mag gewoon mooi zijn. Een beetje alsof je naar een schilderij kijkt. Je hoeft het niet te snappen, je moet er gewoon van genieten.

Als je een gedicht ziet dat al deze dingen heeft, dan is de kans groot dat het van een Tachtiger is. Of van iemand die heel graag een Tachtiger wil zijn.

De erfenis van de Tachtigers: een blijvende invloed?

Dus, wat hebben we geleerd? De Tachtigers waren een groep rebelse dichters die de Nederlandse literatuur hebben opgeschud. Ze wilden schoonheid, emotie en individualisme. Ze schreven moeilijke gedichten vol metaforen en obscure woorden. En ze vonden zichzelf allemaal heel belangrijk.

Maar heeft dat allemaal nog zin? Zijn de Tachtigers nog relevant in de 21e eeuw? Ik denk het wel! Ze hebben de weg vrijgemaakt voor een meer persoonlijke en expressieve poëzie. Ze hebben laten zien dat poëzie niet alleen maar braaf en moralistisch hoeft te zijn. En ze hebben ons eraan herinnerd dat schoonheid belangrijk is, zelfs in een wereld vol chaos en lelijkheid.

Bovendien, wie weet… misschien zitten er wel nieuwe Tachtigers te broeden in een donker café, wachtend om de literatuur weer eens flink op te schudden. Met nóg meer metaforen en nóg moeilijkere woorden. Wie weet, wie weet…

Dus de volgende keer dat je iemand hoort zeggen: "Deze dichter wordt gerekend tot de Tachtigers!", kun je meepraten. Je weet nu genoeg om indruk te maken. En als je er toch niets van snapt, kun je altijd nog zeggen: "Ja, maar is het wel mooi?". Dat is immers de kern van de hele Tachtigers-beweging. Proost!