Die 120 Tage Von Sodom

Oké, jongens en meisjes, verzamel! Ik ga jullie een verhaal vertellen. Een verhaal zo bizar, zo walgelijk, en zo… fascinerend dat je jezelf afvraagt of je misschien stiekem een kijkje door een heel donker sleutelgat wilde nemen. We gaan het hebben over Die 120 Tage von Sodom, oftewel Salò, of de 120 dagen van Sodom. Bereid je voor, want dit wordt een wilde rit.

De basis: een korte samenvatting

Stel je voor: Italië, 1944, de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Een groep hooggeplaatste fascistische figuren – een hertog, een bisschop, een rechter, en een president – besluit dat de beste manier om hun tijd door te brengen terwijl de wereld om hen heen instort, is door een afgelegen villa te bezetten en een uitgebreid spelletje ‘wie kan het meest absurd zijn’ te spelen met een groep jonge slachtoffers. Klinkt al gezellig, hè? Alsof het een super foute, super lange aflevering van Temptation Island is, maar dan zonder strand en met veel meer… shit. Letterlijk. Daar komen we zo op terug.

Wie is de man achter de waanzin? Pier Paolo Pasolini

De brein achter dit alles was Pier Paolo Pasolini, een Italiaanse regisseur, dichter, schrijver, en algeheel provocateur. Pasolini was een man die graag grenzen opzocht, of, beter gezegd, er keihard tegenaan ramde. Hij was politiek radicaal, openlijk homoseksueel in een tijd dat dat allesbehalve populair was, en had een talent voor het maken van films die je ofwel boos, ofwel verbijsterd, ofwel een beetje misselijk achterlieten. Of een combinatie van alle drie. Salò was zijn laatste film, en velen geloven dat het een soort politieke allegorie is, een kritiek op macht, corruptie, en de ontmenselijking van de mens. Maar laten we eerlijk zijn, het is ook gewoon behoorlijk freaking bizar.

Het "inspiratie" bron: Markies de Sade

De film is losjes gebaseerd op het boek Les 120 Journées de Sodome van de Markies de Sade. Ja, die Sade. De man waar sadisme naar vernoemd is. En ja, het boek is net zo verontrustend als je zou verwachten. Het is een lange, gedetailleerde beschrijving van alle mogelijke perversiteiten die je maar kunt bedenken, en nog een paar die je liever niet had bedacht. Pasolini nam het idee van Sade – het ultieme machtsmisbruik en de totale verloochening van menselijke waardigheid – en vertaalde het naar zijn eigen tijd, waarbij hij de fascistische ideologie als het perfecte vehikel voor dit soort gruwelen zag.

De vier cirkels van de hel (maar dan in een villa)

De film is opgedeeld in vier delen, die elk een steeds dieper niveau van perversiteit en marteling vertegenwoordigen:

• De Antekamer van de Wanen: Hier worden de slachtoffers geselecteerd en worden de basisregels van het spel vastgesteld. Het is een soort openingsceremonie voor totale chaos. Nog relatief "onschuldig", maar je voelt de onheilspellende sfeer al aankomen.
• De Cirkel van de Obsessies: Hier beginnen de heren hun persoonlijke verhalen te vertellen, verhalen vol seksuele perversies en machtsfantasieën. Dit is waar het echt begint te creepy te worden.
• De Cirkel van de Uitwerpselen: Oké, hier wordt het echt raar. Zoals de naam al doet vermoeden, draait dit deel om… nou ja, uitwerpselen. Eten, overgeven, ermee spelen, erin baden… je snapt het idee. Dit is het punt waarop veel kijkers de film afzetten en zich afvragen wat ze in godsnaam aan het kijken waren.
• De Cirkel van het Bloed: De finale. De martelingen worden intenser, de slachtoffers worden verder vernederd en gedood. Dit is het meest gewelddadige en verontrustende deel van de film. Als je het tot hier hebt gered, verdien je een medaille. Of een goede therapeut.

Elke cirkel wordt steeds erger dan de vorige. Het is als een sadistische versie van een level-up in een videogame, maar dan met veel minder plezier en veel meer… ellende.

Waarom zou je dit überhaupt kijken? (Of niet...)

Dat is de miljoen dollar vraag, nietwaar? Waarom zou iemand in vredesnaam zo'n zieke, verontrustende film willen kijken? Nou, er zijn verschillende redenen (al ben ik niet verantwoordelijk voor de schade die het aan je psyche toebrengt):

• Het is een krachtig statement: Zoals gezegd, veel mensen zien Salò als een allegorie voor de gevaren van macht en de manier waarop ideologie kan worden gebruikt om menselijke waardigheid te ondermijnen. Het is een ongemakkelijke spiegel die ons confronteert met de donkerste aspecten van de menselijke natuur.
• Het is controversieel: Salò is een film die tot discussie aanzet. Het dwingt je om na te denken over wat acceptabel is, wat moreel is, en wat de grenzen zijn van artistieke expressie.
• Het is… Fascinerend?: Ik weet het, ik weet het, het klinkt pervers. Maar er is iets aan de totale absurditeit en compromisloosheid van de film dat… nou ja, fascineert. Het is alsof je een ongeluk ziet gebeuren: je wilt wegkijken, maar je kunt het niet.

Maar laten we eerlijk zijn, Salò is niet voor iedereen. Als je gevoelig bent voor geweld, seksuele uitbuiting, of scatologische humor (ja, dat is een ding), dan kun je deze film beter overslaan. Je kunt mij later bedanken.

Leuke (of eigenlijk niet zo leuke) weetjes

• Veel van de acteurs waren geen professionele acteurs, maar mensen die Pasolini op straat vond. Hij wilde een gevoel van authenticiteit en rauwheid creëren. Of gewoon random mensen shockeren, dat kan ook.
• De film werd in veel landen verboden of zwaar gecensureerd. Het is nog steeds een van de meest controversiële films aller tijden.
• Er zijn geruchten dat Pasolini de acteurs niet volledig had verteld wat er in de film zou gebeuren. Sommige scènes zouden pas op de set zijn onthuld. Wat een geweldige manier om je cast te traumatiseren!
• Pasolini werd kort na de release van de film vermoord. De omstandigheden rond zijn dood zijn nog steeds omstreden. Sommigen geloven dat het een politieke moord was, anderen denken dat het een ruzie was die uit de hand liep. Wat de reden ook was, het is een tragisch einde voor een controversiële en getalenteerde kunstenaar.

Het verdict: een meesterwerk of een misstap?

Salò, of de 120 dagen van Sodom is een film die verdeelt. Sommigen noemen het een meesterwerk, een krachtige en compromisloze aanklacht tegen macht en corruptie. Anderen noemen het een walgelijke en exploitatieve porno van geweld. Waar je ook staat, er is geen ontkomen aan het feit dat het een film is die je niet snel zult vergeten. Het is een ervaring die je voor altijd zal bijblijven, of je dat nu wilt of niet.

Dus, moed verzameld, zoek een comfortabele plek (en misschien een kotsbak), en duik in de wereld van Salò. Of… misschien toch niet. Ik waarschuw je, het is een reis die je niet snel zult vergeten. En misschien ook een reis die je liever had willen vergeten. Kies verstandig!

En nu, ga ik maar eens iets vrolijks kijken. Iemand zin in een aflevering van Teletubbies?