Een Vrije Geest Betje Wolff

Ken je dat gevoel? Dat je ergens echt niet in past? Alsof iedereen linksaf gaat en jij denkt: "Nou, ik ga toch écht rechts."? Betje Wolff had dat dus ook. Maar dan in de 18e eeuw, toen dat soort gedrag zo'n beetje gelijk stond aan hekserij.

Stel je voor: je bent een vrouw, het is 1760, en iedereen verwacht dat je braaf borduurt, theetjes drinkt en vooral je mond houdt over belangrijke zaken. Een beetje zoals nu nog steeds soms het geval is, alleen dan nog erger. En Betje? Die dacht: "Flauwekul! Ik ga schrijven!"

Betje: De Rebelse Domineesvrouw

Betje was getrouwd met een dominee, Adriaan Wolff. Niet de meest flitsende combinatie, een vrije geest en een man van het woord. Maar hee, tegenpolen trekken elkaar aan, toch? Of in ieder geval, ze proberen elkaar niet gek te maken, want soms… Tja, soms lukt dat niet helemaal.

Ze woonde in een klein pastoriehuisje, waar je waarschijnlijk al claustrofobisch van werd zonder dat er iemand überhaupt iets van je verwachtte. Maar Betje liet zich niet kisten. Ze begon met schrijven. Niet over braaf borduren, maar over maatschappelijke problemen, over vrouwenrechten (toen nog een compleet belachelijk concept), en over de hypocrisie van de mensen om haar heen.

De Schrijfster wordt geboren

Je zou denken dat haar man daar niet blij mee was. En dat was hij waarschijnlijk ook niet áltijd. Maar Adriaan was blijkbaar een aardige vent, want hij steunde haar in haar schrijven. Misschien ook wel omdat hij haar anders niet kon stoppen, wie weet?

Samen met haar vriendin Aagje Deken (over vriendschappen later meer!) schreef ze een briefroman Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart. Een gigantisch succes. Je zou het kunnen vergelijken met de 18e-eeuwse versie van een TikTok-hit, alleen dan zonder dansjes en met meer zinnen over deugdzaamheid (maar wel met een kritische ondertoon, natuurlijk!).

Denk je eens in: je bent plotseling beroemd. Iedereen heeft het over je boek. Mensen lezen het stiekem onder de kerkbanken. De high society fluistert over je gedurfde ideeën. Betje Wolff was een literaire rockster, lang voordat rocksterren überhaupt bestonden.

Vriendschap: De Superkracht van Betje

Wat Betje nog specialer maakte, was haar intense vriendschap met Aagje Deken. Ze waren soulmates, partners in crime, de Bonnie en Clyde van de letteren, maar dan zonder de criminaliteit. Behalve misschien de criminaliteit van het durven denken en schrijven wat anderen niet durfden. Samen vormden ze een onverslaanbaar team. Ze lazen elkaars werk, gaven elkaar feedback (waarschijnlijk heel eerlijke feedback, want zo deden ze dat), en steunden elkaar door dik en dun.

Ken je dat? Dat je die ene vriendin hebt, waarbij je gewoon jezelf kunt zijn? Die je begrijpt zonder dat je alles hoeft uit te leggen? Die je aanmoedigt om je dromen na te jagen, ook al zijn ze knettergek? Dat was Aagje voor Betje. En andersom natuurlijk ook. Hun vriendschap was de lijm die hun carrière en hun levens bij elkaar hield.

De Dood en de Ballingschap

Helaas, aan al het moois komt een eind. Na de dood van Adriaan Wolff (haar man dus), belandde Betje in financiële problemen. Bovendien was ze het politieke klimaat in Nederland spuugzat. En wat doe je dan? Je vertrekt! Samen met Aagje vluchtte ze naar Frankrijk. Ze vestigden zich in Trévoux, een klein plaatsje in de buurt van Lyon.

Het was een soort vroegtijdige burn-out-escape. Even weg van de drukte, de roddels en de verwachtingen. Even tijd om te ademen en nieuwe inspiratie op te doen. Alleen was het leven in Frankrijk niet altijd even makkelijk. Ze hadden weinig geld, en ze misten hun vrienden en familie in Nederland.

En dan kwam het einde. Aagje stierf in 1804, en Betje een paar maanden later. Ze werden begraven in hetzelfde graf, als teken van hun eeuwigdurende vriendschap.

Waarom Betje Wolff Nog Steeds Belangrijk Is

Dus, waarom zou je je druk maken om een domineesvrouw uit de 18e eeuw? Omdat Betje Wolff een pionier was. Ze brak met de conventies, ze schreef over belangrijke thema's, en ze durfde haar eigen weg te gaan. Ze liet zien dat vrouwen ook slim, grappig en creatief konden zijn. En dat vriendschap een van de belangrijkste dingen in het leven is.

Ze was een soort feministische influencer avant la lettre. Ze inspireerde andere vrouwen om hun stem te laten horen en om hun dromen na te jagen. En dat is iets wat we nog steeds kunnen leren van Betje Wolff. Zelfs in de 21e eeuw, waar het soms lijkt alsof alles al gezegd en gedaan is.

Dus de volgende keer dat je je een beetje anders voelt, een beetje dwars, een beetje Betje Wolff… Wees dan niet bang om je eigen weg te gaan. Om je eigen waarheid te spreken. Om je eigen boek te schrijven. Misschien word je geen literaire rockster, maar je maakt wel de wereld een beetje mooier. En dat is toch wat we allemaal willen?

Betje Wolff: Een Spiegel voor Nu

Denk aan Betje als je weer eens in een situatie zit waarin je voelt: "Dit is niet mijn kopje thee." Denk aan haar als je iemand hoort zeggen: "Zo hoort het nou eenmaal." Denk aan haar als je behoefte hebt aan een dosis moed en inspiratie. Betje Wolff is meer dan een naam in een geschiedenisboek. Ze is een spiegel. Een spiegel die ons laat zien dat het oké is om anders te zijn. Om te dromen. Om te schrijven. Om te leven.

En onthoud: Zoek een Aagje Deken in je leven. Iedereen heeft zo'n steunpilaar nodig.

Wie weet, misschien word je wel de Betje Wolff van jouw eigen tijdperk.