Falling Of The House Of Usher

Oké, laten we het even hebben over "The Fall of the House of Usher" van Edgar Allan Poe. Klinkt chique, toch? Maar eigenlijk is het net als dat weekend dat je huisgenoot besloot om zelf de badkamer te verbouwen. Je weet wel, dat weekend waarin alles misging en je achteraf dacht: "Had ik maar gewoon een vakman gebeld."

Kort gezegd: Het verhaal gaat over Roderick Usher, een man die ernstig ziek is (lees: mentaal op z'n zachtst gezegd niet helemaal jofel), en zijn tweelingzus Madeline, die ook niet bepaald fit is. Ze wonen samen in een oud, vervallen huis. Een vriend van Roderick komt op bezoek omdat Roderick zich zo ellendig voelt. Spoiler alert: het huis én de bewoners storten aan het einde letterlijk en figuurlijk in.

Klinkt als een gezellig huis, hè? Net als dat studentenhuis waar de schimmel van de muur groeit en waar de verwarming het alleen doet als de maan in een bepaalde stand staat. Maar dan keer 10.

Het huis als hoofdpersoon (ja, echt!)

Het huis zelf is eigenlijk een belangrijk personage. Zie het als die oude auto van je oom. Die staat altijd klaar om er de brui aan te geven, elk moment. Je weet dat het ding op instorten staat, maar toch blijft 'ie rijden (nou ja, tot dat ene fatale moment). Zo is het ook met het huis Usher.

Poe beschrijft het huis op zo'n manier dat je meteen voelt dat er iets goed mis is. "Een ondragelijke zwaarte," "grauwe muren," "verrotte bomen." Het is alsof het huis zelf ziek is, en die ziekte straalt af op iedereen die er woont. Net als die ene collega die áltijd klaagt, en na vijf minuten in zijn buurt heb je al zin om je bed in te kruipen. Begrijp je?

Roderick: De emo-kunstenaar

Roderick is een geval apart. Een hypersensitieve kunstenaar die aan allerlei vage ziektes lijdt. Hij kan geen fel licht verdragen, geen harde geluiden, en hij is constant bang. Beetje zoals jij na een avondje doorzakken met te veel koffie en te weinig slaap.

Hij is ervan overtuigd dat het huis zelf hem ziek maakt. Alsof je ineens je kat de schuld geeft van je chronische vermoeidheid. Natuurlijk, die kat sloopt je nachtrust, maar er speelt waarschijnlijk wel iets meer.

Roderick doet aan schilderen, maar dan wel van die duistere, abstracte dingen waar niemand iets van snapt. Precies zoals die ene vriend die denkt dat hij een genie is, maar wiens kunstwerken meer weg hebben van een kleuter die met vingerverf aan de slag is gegaan.

Madeline: De mysterieuze zus

Madeline is de tweelingzus van Roderick, en ze is minstens zo mysterieus. Ze is ook ziek, maar niemand weet precies wat er met haar aan de hand is. Ze zakt steeds vaker weg in een soort coma, en uiteindelijk lijkt ze te overlijden. Maar is dat wel echt zo?

Hier komt het stuk waar Poe echt zijn horror-skills laat zien. Roderick en zijn vriend besluiten Madeline in een grafkelder in het huis te plaatsen. Beetje luguber, alsof je je afwas gewoon een week laat staan omdat je er geen zin in hebt. Je weet dat het een probleem wordt, maar je negeert het gewoon.

De ontknoping: Het huis stort in (letterlijk!)

Na de "begrafenis" van Madeline wordt Roderick steeds nerveuzer. Hij hoort geluiden, hij ziet dingen, hij wordt gewoon helemaal gek. Alsof de spookhuis-editie van de Efteling zich afspeelt in zijn eigen hoofd.

Dan komt het moment suprême: Madeline verschijnt weer. Ze is helemaal niet dood! Ze is ontsnapt uit haar grafkelder en ze komt wraak nemen op haar broer. Poe beschrijft het zo: "Er stond een figuur voor de deur, gehuld in het lijkwade." Brrrr!

Roderick sterft van schrik, en Madeline stort dood op hem neer. Drama! Het huis begint te scheuren en stort uiteindelijk in. Klaar, game over. Net als dat weekend dat je huisgenoot de badkamer aan het verbouwen was: uiteindelijk bleek dat de muren krom waren, de leidingen lekten en de hele boel gewoon beter gesloopt kon worden.

De moraal van het verhaal? Soms is het beter om de dingen los te laten en te accepteren dat ze niet meer te redden zijn. En misschien is het ook een waarschuwing om niet in een oud, vervallen huis te gaan wonen met je psychisch labiele tweelingzus. Maar wie ben ik om te oordelen?

De psychologische horror

Wat "The Fall of the House of Usher" zo spannend maakt, is niet alleen het spookhuis-element. Het is vooral de psychologische horror. Poe speelt met je gedachten en je gevoelens. Je weet nooit helemaal zeker wat echt is en wat zich alleen in de hoofden van Roderick en zijn vriend afspeelt. Het is een beetje alsof je een spannende serie kijkt, waarbij je de hele tijd twijfelt of de hoofdpersoon nu betrouwbaar is of niet.

Die onzekerheid, die angst... dat is wat het verhaal zo krachtig maakt. Het is niet alleen een verhaal over een instortend huis, het is een verhaal over de instorting van de menselijke geest.

Waarom is dit nog steeds relevant?

Misschien denk je nu: "Leuk verhaal, maar wat heb ik hier in godsnaam aan in mijn dagelijks leven?" Nou, denk eens na over de dingen die je zelf hebt meegemaakt. Die stressvolle periode op je werk, die relatie die uiteindelijk toch niet werkte, die vriendschap die uit elkaar is gevallen. Soms voelt het alsof je eigen leven ook aan het instorten is.

Poe laat zien dat angst, isolatie en verval ons allemaal kunnen overkomen. Het is een verhaal over de kwetsbaarheid van de menselijke conditie. En dat is iets waar we ons allemaal mee kunnen identificeren, of we nu in een oud herenhuis wonen of in een appartementje in de stad.

Dus, de volgende keer dat je het gevoel hebt dat alles om je heen in elkaar stort, denk dan even aan het Huis Usher. Misschien helpt het je om te relativeren, of om gewoon even lekker te lachen om de absurditeit van het leven. En anders heb je in ieder geval een goed verhaal om te vertellen tijdens de volgende borrel!

En onthoud: als je badkamer aan een totale renovatie toe is... bel gewoon een vakman. Echt waar.