Hoe Wordt De Europese Commissie Gekozen

De Europese Commissie is het uitvoerende orgaan van de Europese Unie (EU). Ze stelt wetgeving voor, beheert het EU-budget en zorgt ervoor dat de Europese wetgeving wordt nageleefd. Maar hoe wordt deze cruciale instelling eigenlijk gekozen? Het proces is complex en omvat verschillende actoren, waardoor het belangrijk is om een helder overzicht te hebben.

Het Selectieproces in Stappen

Het selectieproces van de Europese Commissie is een meertrapsraket waarbij de Europese Raad, het Europees Parlement en de individuele lidstaten een belangrijke rol spelen. Het is geen directe verkiezing door de burgers, wat vaak tot discussie leidt.

1. Nominatie van de Voorzitter door de Europese Raad

De eerste cruciale stap is de nominatie van de voorzitter van de Commissie. Artikel 17, lid 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) stelt dat de Europese Raad, bestaande uit de staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten, een kandidaat voordraagt met inachtneming van de uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement. Deze voordracht moet met een gekwalificeerde meerderheid gebeuren.

Wat betekent dit concreet? De Raad kan niet zomaar iemand voordragen. Ze moeten rekening houden met welke politieke groepen de meeste zetels in het Europees Parlement hebben gewonnen. In de praktijk betekent dit dat de kandidaat meestal afkomstig is van de partij die de Europese Parlementsverkiezingen heeft gewonnen, of op zijn minst deel uitmaakt van een coalitie die een meerderheid in het Parlement heeft.

Voorbeeld: In 2019 werd Ursula von der Leyen voorgedragen. Hoewel haar partij, de Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het Parlement was, was haar nominatie niet zonder controverse. Ze werd uiteindelijk goedgekeurd door het Europees Parlement, maar met een krappe meerderheid.

2. Goedkeuring van de Voorzitter door het Europees Parlement

Nadat de Europese Raad een kandidaat heeft voorgedragen, moet het Europees Parlement deze kandidaat goedkeuren. Dit gebeurt door een stemming in het voltallige Parlement. De kandidaat-voorzitter moet een meerderheid van de stemmen van de leden van het Europees Parlement (MEP's) behalen.

Waarom is dit zo belangrijk? Dit geeft het Europees Parlement een significante controle over de Commissie. Het Parlement kan de voordracht afwijzen als ze niet tevreden zijn met de kandidaat of met de politieke agenda. Dit dwingt de Europese Raad om een kandidaat voor te dragen die breed geaccepteerd wordt door de verschillende politieke groepen in het Parlement.

Wat gebeurt er als het Parlement de kandidaat afwijst? In dat geval moet de Europese Raad binnen een maand een nieuwe kandidaat voordragen.

3. Nominatie van de Commissarissen door de Lidstaten

Zodra de voorzitter is goedgekeurd, begint het proces van de nominatie van de overige commissarissen. Elke lidstaat draagt een kandidaat voor commissaris voor. De voorzitter van de Commissie heeft een belangrijke stem in de selectie van de kandidaten en kan een voorgestelde kandidaat weigeren als deze niet geschikt wordt geacht. De voorzitter wil er zeker van zijn dat de commissarissen passen binnen de algehele politieke agenda van de Commissie en de juiste expertise hebben.

Belangrijk: De functie van Commissaris is niet bedoeld als een beloning voor politieke vrienden. De kandidaten moeten competent, onafhankelijk en toegewijd zijn aan de Europese belangen, niet aan de belangen van hun eigen lidstaat. In de praktijk is het echter niet altijd makkelijk om dit te garanderen.

4. Hoorzittingen en Goedkeuring van het College van Commissarissen door het Europees Parlement

Na de nominatie van de commissarissen, volgen de hoorzittingen in het Europees Parlement. Elke kandidaat-commissaris wordt ondervraagd door de gespecialiseerde commissies van het Parlement, afhankelijk van de portefeuille die ze zullen beheren. Tijdens deze hoorzittingen worden hun expertise, politieke visie en onafhankelijkheid getoetst.

Waarom zijn deze hoorzittingen zo belangrijk? Het is de kans voor het Europees Parlement om de kandidaten kritisch te beoordelen en te kijken of ze geschikt zijn voor de functie. Het Parlement kan ook druk uitoefenen op de voorgestelde portefeuilles. Soms leiden deze hoorzittingen tot controverse en kunnen kandidaten worden afgewezen.

Voorbeeld: In 2019 werden twee kandidaat-commissarissen (van Roemenië en Hongarije) afgewezen door het Europees Parlement na negatieve beoordelingen tijdens de hoorzittingen. Dit toont aan dat het Parlement echt macht heeft om kandidaten te blokkeren.

Na de hoorzittingen brengt elke commissie een beoordeling uit over de kandidaat. Op basis van deze beoordelingen stemt het voltallige Europees Parlement over de goedkeuring van het volledige college van commissarissen. Dit is een collectieve stemming; het Parlement kan niet individuele commissarissen afwijzen, maar alleen het hele college.

Wat gebeurt er als het Parlement het college afwijst? In dat geval moet de voorzitter in overleg met de Europese Raad nieuwe kandidaten voorstellen. Het is een zeldzame gebeurtenis, maar het zou een politieke crisis veroorzaken.

5. Benoeming van de Commissie door de Europese Raad

Als het Europees Parlement het college van commissarissen heeft goedgekeurd, benoemt de Europese Raad formeel de nieuwe Commissie. Dit gebeurt met een gekwalificeerde meerderheid.

Samenvattend: De Europese Raad nomineert de voorzitter, de lidstaten dragen de commissarissen voor, het Europees Parlement beoordeelt en keurt goed, en de Europese Raad benoemt uiteindelijk de Commissie. Het is een complex samenspel van verschillende actoren.

Kritiek en Debat

Het huidige systeem van het kiezen van de Europese Commissie is niet zonder kritiek. Een van de belangrijkste punten van kritiek is het democratisch tekort. De burgers hebben geen directe invloed op de keuze van de Commissie, waardoor de legitimiteit van de instelling in twijfel wordt getrokken.

Sommige critici pleiten voor een systeem van lijsttrekkers (Spitzenkandidaten), waarbij de Europese politieke partijen voorafgaand aan de Europese verkiezingen een kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie nomineren. De partij die de verkiezingen wint, zou dan automatisch de voorzitter leveren. Dit systeem werd in 2014 gebruikt, maar in 2019 werd ervan afgeweken, wat tot teleurstelling leidde bij veel Europarlementariërs.

Een ander punt van kritiek is de invloed van de lidstaten. Omdat elke lidstaat een commissaris voordraagt, kan dit leiden tot een Commissie die meer de belangen van de lidstaten vertegenwoordigt dan het algemeen Europees belang. Bovendien kan het moeilijk zijn om competente en onafhankelijke kandidaten te vinden in alle lidstaten.

Data en Feiten: Onderzoek heeft aangetoond dat de steun voor de EU toeneemt wanneer burgers het gevoel hebben dat ze meer invloed hebben op de besluitvorming. Een meer democratisch proces voor het kiezen van de Commissie zou dus de legitimiteit en steun voor de EU kunnen vergroten.

De Toekomst van de Commissie

De discussie over hoe de Europese Commissie gekozen wordt, zal waarschijnlijk blijven voortduren. Er zijn verschillende voorstellen om het proces te verbeteren en het democratischer te maken. Het is belangrijk dat burgers zich bewust zijn van het huidige systeem en hun stem laten horen in het debat over de toekomst van de EU.

Conclusie: Het selectieproces van de Europese Commissie is complex en verre van perfect. Het is een compromis tussen de belangen van de lidstaten en de democratische eisen van het Europees Parlement. Om de legitimiteit van de EU te vergroten, is het cruciaal dat er een open en eerlijk debat plaatsvindt over hoe de Commissie in de toekomst gekozen moet worden. Blijf kritisch, informeer jezelf en laat je stem horen!