Is Kerstavond Een Feestdag In De Zorg

Ik herinner me nog goed mijn eerste Kerstavond in de zorg. Ik was een kersverse verpleegkundige, vol idealen en vastbesloten om de wereld een stukje beter te maken. Maar de wereld, in dit geval de nachtdienst op een dementie-afdeling, dacht daar anders over. Geen knusse kerstboom met twinkelingende lichtjes, geen Mariah Carey op de achtergrond, maar vooral veel onrust, verwarde patiënten en een collega die er net zo graag als ik op een tropisch eiland had gezeten. We aten onze kerststol achter de balie, tussen het piepen van de alarmen door. Of Kerstavond nou een feestdag was? Nou, feestelijk voelde het in ieder geval niet. Maar dat brengt me bij de hamvraag...

Kerstavond: Feestdag of Werkdag in de Zorg?

De grote vraag die veel zorgmedewerkers zich rond de feestdagen stellen: is Kerstavond eigenlijk wel een officiële feestdag in de zorg? Het korte antwoord: nee. Maar zoals met alles in het leven (en zeker in de zorg!) is de realiteit een stuk complexer. Spoiler alert: je bent waarschijnlijk gewoon aan het werk.

Wettelijk Kader: Wat Zegt de Wet?

Officieel gezien is Kerstavond (24 december) geen nationale feestdag in Nederland. Dat betekent dat werkgevers niet verplicht zijn om je vrij te geven, extra te betalen of andere feestelijke extra's te geven. De officiële kerstdagen zijn Eerste Kerstdag (25 december) en Tweede Kerstdag (26 december). Die dagen zijn wel wettelijke feestdagen en daar gelden andere regels voor.

Even checken of je nog meedoet: begrijp je het verschil tussen Kerstavond en Eerste Kerstdag? Belangrijk, want het scheelt je loon!

CAO's: De Kleine Lettertjes Die Het Verschil Maken

Gelukkig is er nog zoiets als de CAO, de collectieve arbeidsovereenkomst. Deze afspraken tussen werkgevers en werknemers kunnen net dat beetje extra regelen. In sommige CAO's (zoals die voor ziekenhuizen, verpleeghuizen of thuiszorg) staat beschreven dat er wel een toeslag of andere compensatie is voor het werken op Kerstavond. Dus duik die CAO even in! Je kunt hem meestal vinden op de website van je vakbond of op intranet van je werkgever.

Tip van Flip (dat ben ik): zoek in de CAO op woorden als "feestdagentoeslag", "onregelmatigheidstoeslag" of "kerst". Wie weet vind je een verborgen schat aan extra compensatie!

De Praktijk: Hoe Ziet Kerstavond Eruit in de Zorg?

Ondanks dat Kerstavond vaak geen officiële feestdag is, voelt het voor veel mensen wel zo. En dat heeft invloed op de planning en bezetting in de zorg. Hier zijn een paar dingen die je kunt verwachten:

• Minder personeel: Omdat veel mensen graag vrij willen met Kerst, kan het zijn dat er minder collega's ingeroosterd staan op Kerstavond. Dat betekent meer werk voor degenen die wel werken.
• Meer onrust: De feestdagen kunnen voor bewoners en patiënten een emotionele tijd zijn. Denk aan eenzaamheid, heimwee of verlies van dierbaren. Dit kan leiden tot meer onrust en extra zorgbehoefte.
• Aangepaste routines: Soms worden er speciale activiteiten georganiseerd, zoals een kerstdiner of een kerstviering. Dit kan de dagelijkse routine verstoren en extra inspanning van het personeel vragen.
• Hogere toeslagen (soms): Als je geluk hebt en je CAO is gunstig, krijg je een hogere toeslag voor het werken op Kerstavond. Dat maakt het werken misschien niet leuker, maar wel iets aantrekkelijker.

Wees eerlijk, je zat al te hopen op die toeslag, toch? Geen schaamte, een extra zakcentje is altijd welkom!

Wat Kun Je Verwachten qua Toeslagen?

Toeslagen voor feestdagen, inclusief eventueel Kerstavond (afhankelijk van je CAO), variëren sterk. Ze kunnen oplopen tot 50%, 75% of zelfs 100% van je normale uurloon. Het is dus cruciaal om je CAO te checken om te weten waar je recht op hebt. Een paar voorbeelden van mogelijke situaties:

• Geen extra toeslag: In sommige gevallen krijg je geen extra toeslag voor het werken op Kerstavond, omdat het geen officiële feestdag is.
• Onregelmatigheidstoeslag: Je kunt recht hebben op een onregelmatigheidstoeslag (ORT) als je op onregelmatige uren werkt, zoals 's avonds of 's nachts. Deze toeslag geldt mogelijk ook voor Kerstavond.
• Feestdagentoeslag: Als je CAO een feestdagentoeslag kent voor Kerstavond, krijg je een percentage bovenop je normale uurloon.

Dus, voordat je teleurgesteld bent, kijk eerst even goed wat de regels zijn! Het zou zonde zijn als je geld laat liggen.

Hoe Maak Je Kerstavond Toch Draaglijk (of Zelfs Leuk!) in de Zorg?

Oké, je moet werken op Kerstavond. Balen! Maar hoe zorg je er dan voor dat het toch een beetje een fijne avond wordt, zowel voor jou als voor je patiënten/bewoners?

• Maak het gezellig: Zelfs met beperkte middelen kun je de sfeer verbeteren. Denk aan kerstmuziek (niet te hard!), een kerststukje op de balie of een warme kersttrui (zolang het de veiligheid niet in gevaar brengt).
• Aandacht voor de bewoners/patiënten: Neem extra tijd om even met iedereen te praten, een kerstwens te delen of een hand vast te houden. Kleine gebaren kunnen een groot verschil maken.
• Vraag hulp: Als je het gevoel hebt dat je het niet alleen kunt redden, vraag dan om hulp van je collega's of leidinggevende. Samen sta je sterker!
• Zorg goed voor jezelf: Vergeet niet om voldoende te eten en te drinken, even een momentje voor jezelf te nemen en positief te blijven.
• Compenseer: Plan iets leuks voor jezelf op Eerste Kerstdag of Tweede Kerstdag, zodat je toch van de feestdagen kunt genieten.

Zie het als een kans om juist op een speciale avond er te zijn voor de mensen die het hard nodig hebben. Klinkt zweverig? Misschien. Maar het is wel de realiteit in de zorg.

Kerstavond en Eigen Verantwoordelijkheid

Uiteindelijk is het belangrijk om te weten wat je rechten en plichten zijn met betrekking tot Kerstavond in de zorg. Lees je CAO goed door, vraag om uitleg als iets niet duidelijk is en ga in gesprek met je werkgever als je vragen of zorgen hebt. En vergeet niet: een goede voorbereiding is het halve werk!

Dus, is Kerstavond een feestdag in de zorg? Officieel niet. Maar met een beetje creativiteit, een gunstige CAO en een hoop positiviteit kun je er toch een bijzondere avond van maken. En wie weet, misschien is die kerststol achter de balie stiekem wel het lekkerst… Alvast hele fijne feestdagen gewenst (ook al moet je werken)!