Johan Maurits Van Nassau Siegen

Hé hallo daar! Heb je ooit gehoord van iemand die zowel een prins was als een tropenarchitect avant la lettre? Maak kennis met Johan Maurits van Nassau-Siegen, of zoals ik hem graag noem: de coole Maurits. Serieus, deze gast was zó interessant dat hij een blogpost verdient, en hier is die dan!

Wie was hij nou precies, vraag je je af? Nou, Johan Maurits was een neef van stadhouder Frederik Hendrik, die belangrijk was in de Nederlandse Republiek. Stel je voor, een soort koninklijke familie, maar dan zonder de absolute macht. Maurits was dus van goede komaf, maar hij had ook ambitie en een nieuwsgierige geest. Hij was niet iemand die alleen maar op kasteel zat te niksen, nee, hij wilde de wereld zien!

Brazilië: Een Tropisch Avontuur

Wat maakte Maurits nou zo bijzonder? Het antwoord is: Brazilië! Tussen 1637 en 1644 was hij gouverneur-generaal van Nederlands-Brazilië, een kolonie die de WIC (West-Indische Compagnie) veroverd had. Denk aan een mix van Nederlandse koopmansgeest en de exotische pracht van de tropen. Klinkt al interessant, toch?

Een Gouden Eeuw in de Tropen?

Maurits zag Brazilië niet alleen als een plek om geld te verdienen (hoewel dat zeker een rol speelde). Hij wilde er echt iets moois van maken. Hij haalde kunstenaars en wetenschappers over om met hem mee te gaan, en hij gaf hen de opdracht om alles vast te leggen: de landschappen, de planten, de dieren, de mensen… Alles! Hij was dus een soort early adopter van natuurdocumentaires, maar dan in het echt!

Stel je voor: Frans Post, een schilder die de Braziliaanse landschappen vastlegde alsof het Hollandse polders waren, maar dan met palmbomen en apen. Of Albert Eckhout, die de lokale bevolking portretteerde, niet als onderdanen, maar als individuen met hun eigen waardigheid. Maurits wilde een compleet beeld scheppen, en hij was bereid daar flink in te investeren.

• Wetenschap: Maurits stimuleerde wetenschappelijk onderzoek naar de flora en fauna van Brazilië. Denk aan uitgebreide plantenverzamelingen en beschrijvingen van exotische dieren.
• Kunst: Zoals gezegd, hij bracht kunstenaars mee om de omgeving vast te leggen, wat resulteerde in een uniek beeld van het 17e-eeuwse Brazilië.
• Architectuur: Maurits liet Mauritsstad bouwen, een nieuwe stad die de Nederlandse invloed in Brazilië moest tonen. Hij probeerde er een soort tropisch Amsterdam van te maken!

Was Maurits dan een soort heilige? Natuurlijk niet! Het was nog steeds een kolonie, en slavernij was nog steeds een onderdeel van de economie. Maurits was een man van zijn tijd, met de beperkingen die daarbij hoorden. Maar hij probeerde wel om op een respectvollere manier met de lokale bevolking om te gaan dan veel van zijn tijdgenoten.

Terug in Nederland: Een Paleis vol Braziliaanse Schatten

Na zijn tijd in Brazilië keerde Maurits terug naar Nederland. En wat deed hij met al die verzamelde kunst en kennis? Hij bouwde een paleis, het Mauritshuis in Den Haag! Ja, dat Mauritshuis waar nu al die prachtige schilderijen hangen, dat is dus oorspronkelijk gebouwd door onze coole Maurits!

Het Mauritshuis was niet zomaar een huis, het was een soort museum avant la lettre. Hij hing er al die Braziliaanse schilderijen en tekeningen op, en hij liet er zijn verzameling natuurlijke curiosa zien. Stel je voor, een 17e-eeuwse Wunderkammer, vol met opgezette dieren, rare schelpen en exotische planten. Dat moet echt een spectaculair gezicht geweest zijn!

De Tuinen van Maurits

Maar Maurits hield het niet alleen bij het paleis. Hij liet ook prachtige tuinen aanleggen, met exotische planten en dieren. Het was een soort mini-dierentuin, waar mensen konden zien wat er allemaal in Brazilië te vinden was. Hij wilde de mensen laten zien wat er allemaal in de wereld te ontdekken viel, en hij gebruikte zijn paleis en tuinen als een soort etalage.

Denk je eens in, je loopt door de tuinen van het Mauritshuis en je ziet een luiaard in een boom hangen. Of een papegaai die je toespreekt in een onverstaanbare taal. Dat was in de 17e eeuw natuurlijk super spannend en exotisch!

Waarom is Maurits zo Cool?

Oké, laten we even samenvatten waarom Johan Maurits van Nassau-Siegen zo’n interessante figuur is:

• Avonturier: Hij ging naar Brazilië en maakte er echt iets van, in plaats van alleen maar geld te verdienen.
• Mecenas: Hij steunde kunstenaars en wetenschappers en liet hen hun werk doen.
• Visionair: Hij zag Brazilië als meer dan alleen een kolonie, hij wilde er een moderne en welvarende samenleving van maken.
• Curator: Hij verzamelde kunst en kennis en deelde die met de wereld in zijn paleis en tuinen.

Johan Maurits was een man van tegenstellingen. Hij was een prins en een koloniale bestuurder, maar ook een kunstliefhebber en een wetenschapsenthousiast. Hij was een product van zijn tijd, met alle beperkingen die daarbij hoorden, maar hij probeerde ook om verder te kijken dan zijn eigen neus lang was.

Dus, de volgende keer dat je in Den Haag bent, ga dan eens langs bij het Mauritshuis en denk aan coole Maurits. Hij was een man die de wereld wilde ontdekken en die zijn bevindingen wilde delen met anderen. En dat, lieve mensen, is toch wel heel cool, of niet?

Misschien wel de Nederlandse Indiana Jones avant la lettre, zonder de pijl en boog, maar mét de onstilbare honger naar kennis en de wil om te ontdekken.