Minister Van Buitenlandse Zaken Vs

Ken je dat? Je staat in de supermarkt, wilt snel even een avocado scoren voor je boterham, en plots sta je voor een dilemma. Rijpe? Of toch die keiharde, die hopelijk binnen een week verandert in iets eetbaars? Dat, lieve mensen, is in het klein wat onze Minister van Buitenlandse Zaken dagelijks meemaakt. Alleen dan met wereldproblemen in plaats van avocado's. En geloof me, die problemen zijn vaak minder makkelijk te kraken dan de verkeerde avocado.

We gooien vaak met grote woorden als 'internationale betrekkingen' en 'diplomatie', maar wat betekent dat nou echt? Stel je voor, je bent de hele dag bezig om je schoonfamilie te pleasen. Je moeder vindt dat je vaker moet bellen, je schoonmoeder vindt dat je de kinderen niet genoeg buiten laat spelen, je oom heeft politieke opvattingen rechtstreeks uit een complottheorie en je partner probeert de boel te sussen. Dat is in feite de Minister van Buitenlandse Zaken, maar dan met naties als familieleden en de inzet is niet een kerstdiner, maar de wereldvrede (of in elk geval, geen oorlog).

De avocado-test van de diplomatie

Om het even terug te brengen naar die avocado: de minister moet constant inschatten: is dit een goede deal? Rijpt deze relatie op tijd? Gaat dit niet leiden tot een gigantische frustratie over twee weken als blijkt dat die zogenaamde 'rijpe' avocado van binnen bruin is? Elk land heeft z’n eigen 'rijpheid', z’n eigen nukken en eigen belangen. En de minister moet zien te navigeren, te onderhandelen en compromissen te sluiten, zonder dat de avocado-relatie keihard mislukt.

Je hoort ze vaak over 'multilaterale betrekkingen'. Klinkt chic, toch? Eigenlijk is het niets anders dan een groepsapp met je vrienden waar iedereen een ander idee heeft over waar jullie dit weekend gaan eten. En de Minister van Buitenlandse Zaken is diegene die probeert te voorkomen dat de boel escaleert in een 'wie het hardst schreeuwt krijgt zijn zin'-situatie. Vaak eindigt het in een compromis: Italiaans, omdat bijna iedereen dat wel oké vindt. Zelfde idee, andere schaal.

Onderhandelen met een glimlach

Stel je voor: je bent op een verjaardag en tante Truus begint weer over haar kat. Iedereen weet dat tante Truus en haar kat een gevoelig onderwerp zijn, maar je moet wel beleefd blijven en proberen te voorkomen dat ze begint te huilen. Dat is diplomatie. Je knikt, je glimlacht, je stelt een paar vragen over de kat (ook al interesseert het je geen biet) en je hoopt dat iemand anders snel het gesprek overneemt. De Minister van Buitenlandse Zaken doet dit de hele dag, maar dan met wereldleiders en onderwerpen die iets belangrijker zijn dan de vachtconditie van Mien de kat.

En wat te denken van 'sancties'? Dat is eigenlijk gewoon de internationale versie van 'je krijgt straf'. Als een land zich niet gedraagt, dan krijgt het geen snoepjes meer. Geen handel, geen steun, niks. Soms werkt het, soms niet. Het is net als een kind dat in de hoek staat. Soms leert het ervan, soms niet en gaat het stiekem toch nog met z’n Playmobil spelen.

Consulaire bijstand. Dat klinkt heel ingewikkeld. Maar het betekent eigenlijk gewoon: als je in het buitenland in de problemen komt, dan staat Nederland voor je klaar. Je paspoort kwijt? Gearresteerd? In een aardbeving terechtgekomen? De ambassade is je beste vriend (of in ieder geval een vriendelijke ambtenaar met veel papierwerk). Het is alsof je moeder je belt als je je sleutels bent vergeten en je vraagt om je te komen redden. Alleen is de ambassade vaak iets minder oordelend dan je moeder. Meestal dan.

Het is een constant evenwicht. De Minister moet rekening houden met de belangen van Nederland, de wensen van andere landen en de algemene staat van de wereld. Het is alsof je een ingewikkelde toren bouwt met Jenga-blokken terwijl er een orkaan om je heen raast. Eén verkeerde beweging en de hele boel stort in. En als de boel instort, dan heb je niet alleen een hoop blokken op de grond, maar ook een potentieel internationaal conflict.

De onzichtbare held(in)

Wat veel mensen niet zien, is dat de Minister van Buitenlandse Zaken vaak achter de schermen opereert. Ze zijn de stille kracht die conflicten probeert te voorkomen, de bruggenbouwer die ervoor zorgt dat verschillende landen met elkaar blijven praten. Ze zijn de mediator op een kinderfeestje die voorkomt dat de ruzie over wie het eerst op de trampoline mag eindigt in een complete vechtpartij. Het is een undankbare taak. Als alles goed gaat, dan hoor je er weinig over. Maar als er iets misgaat, dan is de Minister de eerste die kritiek krijgt.

En laten we eerlijk zijn: de wereld is soms gewoon een rommeltje. Er zijn altijd wel spanningen, conflicten en onenigheid. En de Minister van Buitenlandse Zaken kan niet alles oplossen. Ze zijn geen tovenaars. Ze zijn mensen, net als jij en ik, die proberen hun best te doen om de wereld een beetje beter te maken. Een beetje minder rommelig. Een beetje meer avocado-rijp.

Dus, de volgende keer dat je in de supermarkt staat en twijfelt over die avocado, denk dan even aan de Minister van Buitenlandse Zaken. Ze hebben het waarschijnlijk nog veel moeilijker dan jij. En bedenk dat diplomatie, net als het kiezen van de perfecte avocado, draait om inschattingsvermogen, geduld en een beetje geluk. En misschien, heel misschien, een klein beetje tovenarij.

En onthoud, mocht je ooit in het buitenland in de problemen komen: ken je ambassade! Ze zijn er om je te helpen, al is het maar om je te vertellen welke avocado je niet moet kopen.