Niet Ongesteld En Niet Zwanger

Ken je dat gevoel? Je wacht en wacht, de kalender wordt met argwaan bekeken, en nog steeds... niets. Geen maandelijkse bloeding, maar ook geen positieve zwangerschapstest. Frustrerend, beangstigend misschien, en vooral heel verwarrend. Je bent niet ongesteld en niet zwanger. Wat gebeurt er dan in je lichaam? Je bent zeker niet alleen. Vele vrouwen ervaren dit gedurende hun leven. Laten we samen uitzoeken wat de mogelijke oorzaken zijn en wat je eraan kunt doen.

Wat betekent het om niet ongesteld te zijn?

Technisch gezien spreken we van amenorroe als een vrouw gedurende drie maanden geen menstruatie heeft, terwijl ze wel ongesteld zou moeten zijn. Dit geldt dus niet voor meisjes voor hun eerste menstruatie, vrouwen in de overgang of vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven.

Een gemiste menstruatie (oligomenorroe) is iets anders. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen na stress of een verandering in je levensstijl. Hoewel een enkele gemiste menstruatie vaak geen reden tot paniek is, is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen als het vaker voorkomt.

Oorzaken van het 'niet ongesteld en niet zwanger' scenario

Er zijn vele redenen waarom je menstruatie uit kan blijven, zonder dat er sprake is van een zwangerschap. Het is belangrijk om te onthouden dat elke vrouw anders is en dat de oorzaak dus per persoon kan verschillen. Hier zijn enkele van de meest voorkomende oorzaken:

Stress

Stress is een grote boosdoener. Wanneer je gestrest bent, produceert je lichaam cortisol, een stresshormoon. Cortisol kan de hypothalamus beïnvloeden, het deel van je hersenen dat je menstruatiecyclus reguleert. Een onderzoek gepubliceerd in het Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism toonde aan dat chronische stress de hormoonbalans significant kan verstoren, wat kan leiden tot onregelmatige menstruaties of amenorroe.

Gewicht

Je gewicht speelt een cruciale rol. Ondergewicht (een BMI onder de 18.5) kan ertoe leiden dat je lichaam niet genoeg oestrogeen produceert, wat essentieel is voor een normale menstruatiecyclus. Aan de andere kant kan overgewicht of obesitas, vooral in combinatie met insulineresistentie, ook de hormoonbalans verstoren en leiden tot amenorroe. PolyCystisch Ovarium Syndroom (PCOS), vaak geassocieerd met overgewicht, is een veelvoorkomende oorzaak van onregelmatige menstruaties.

Intense training

Overmatige lichaamsbeweging, vooral in combinatie met onvoldoende calorie-inname, kan leiden tot wat bekend staat als de 'female athlete triad'. Dit omvat amenorroe, osteoporose en eetstoornissen. Het lichaam spaart energie en zet de voortplantingsfuncties op een laag pitje.

Hormonale disbalans

Naast de invloed van stress en gewicht, kunnen er ook andere hormonale onevenwichtigheden zijn. Denk aan problemen met de schildklier (zowel een te snel als een te traag werkende schildklier) of een verhoogd prolactinegehalte (een hormoon dat de borstvoeding stimuleert).

Medicatie

Sommige medicijnen kunnen de menstruatiecyclus beïnvloeden. Voorbeelden hiervan zijn bepaalde antidepressiva, antipsychotica, bloeddrukmedicatie en corticosteroïden.

Medische aandoeningen

Zoals al eerder genoemd, is PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom) een veelvoorkomende oorzaak van onregelmatige menstruaties. Andere mogelijke medische aandoeningen zijn Asherman syndroom (verklevingen in de baarmoeder), premature ovariële insufficiëntie (vroegtijdige overgang) en tumoren die hormonen produceren.

Veranderingen in anticonceptie

Het stoppen met hormonale anticonceptie, zoals de pil, kan ervoor zorgen dat het even duurt voordat je natuurlijke cyclus weer op gang komt. Dit kan variëren van enkele weken tot enkele maanden.

Perimenopauze

Hoewel je nog niet in de menopauze bent, kan je je wel in de perimenopauze bevinden. Dit is de periode die voorafgaat aan de menopauze, waarin je hormonen beginnen te schommelen en je menstruaties onregelmatiger kunnen worden.

Wat te doen als je niet ongesteld bent en niet zwanger

Oké, je weet nu wat de mogelijke oorzaken zijn. Maar wat kun je er concreet aan doen? Hier zijn enkele stappen die je kunt ondernemen:

• Houd een menstruatiekalender bij: Noteer wanneer je menstruatie begint en eindigt, evenals eventuele symptomen die je ervaart. Dit kan je helpen patronen te herkennen en je arts te voorzien van belangrijke informatie. Er zijn veel apps beschikbaar die je hierbij kunnen helpen.
• Maak een afspraak met je huisarts: Dit is de belangrijkste stap. Een arts kan een lichamelijk onderzoek doen, je medische geschiedenis bespreken en eventueel bloedonderzoek laten doen om de oorzaak van de amenorroe te achterhalen.
• Wees eerlijk over je levensstijl: Vertel je arts over je stressniveau, je eetgewoonten, je trainingsroutine en eventuele medicijnen die je gebruikt.
• Overweeg een second opinion: Als je je niet gehoord voelt of als je twijfelt aan de diagnose, kun je altijd een second opinion vragen aan een andere arts.
• Let op je voeding: Zorg voor een gevarieerd en evenwichtig dieet met voldoende calorieën, gezonde vetten en essentiële voedingsstoffen.
• Beheer je stress: Probeer stress te verminderen door middel van ontspanningstechnieken, zoals yoga, meditatie, ademhalingsoefeningen of tijd doorbrengen in de natuur. "Het is bewezen dat mindfulness technieken een significant effect hebben op het verminderen van stress en het verbeteren van de hormoonbalans," aldus Dr. Anna Garcia, een expert op het gebied van reproductieve endocrinologie.
• Pas je trainingsroutine aan: Als je intensief sport, overweeg dan om je trainingsroutine aan te passen en meer rustdagen in te plannen. Overleg met een sportarts of een trainer om een schema te ontwikkelen dat bij je lichaam past.

Wanneer moet je direct naar de dokter?

In de meeste gevallen is een uitblijvende menstruatie geen spoedgeval. Toch zijn er situaties waarin je direct medische hulp moet zoeken:

• Als je plotseling hevige buikpijn hebt.
• Als je bloedverlies hebt tussen menstruaties door.
• Als je andere onverklaarbare symptomen hebt, zoals hoofdpijn, duizeligheid, of wazig zien.
• Als je denkt dat je zwanger bent, ondanks een negatieve test.

Tot slot: Wees lief voor jezelf

Het is heel normaal om je zorgen te maken als je menstruatie uitblijft en je niet zwanger bent. Het is belangrijk om lief voor jezelf te zijn in deze periode. Probeer niet te veel te googelen (want dat leidt vaak tot onnodige angst) en vertrouw op de expertise van je arts. Onthoud dat je niet alleen bent en dat er oplossingen zijn. Blijf positief en geef niet op totdat je de oorzaak hebt gevonden en een passende behandeling hebt gekregen.

Het uitzoeken van de oorzaak kan tijd kosten, maar met de juiste begeleiding en zelfzorg, kun je weer een gezonde en regelmatige cyclus bereiken. Vertrouw op je lichaam en neem de signalen serieus.