Portret Van Een Meisje In Het Blauw

Hé hallo! Kom er gezellig bij zitten, bestel een bitterbal en luister eens. Ik ga je iets vertellen over een schilderij. Ja, ja, ik weet wat je denkt: “Een schilderij? Pff, saai!” Maar geloof me, dit is niet zomaar een schilderij. Dit is… tromgeroffel… Portret Van Een Meisje In Het Blauw! En nee, ze heet niet Smurfette, hoewel de gelijkenis soms treffend is, afhankelijk van hoeveel Jenever ik op heb.

Wie is die blauwe dame?

Oké, dus wie is die mysterieuze dame gehuld in azuurblauwe glorie? Goede vraag! Lange tijd dachten kunstexperts dat het de zus van de schilder was, een zekere Gesina ter Borch. Stel je voor, je broer is een beroemde schilder, en hij vereeuwigt je in een outfit die zo iconisch is dat mensen er eeuwen later nog over ouwehoeren. Dat is toch beter dan een kerstkaart, of niet?

Maar… (altijd een maar, hè?) de meningen zijn verdeeld. Recent onderzoek, en ik citeer, “heeft twijfel gezaaid over deze identificatie”. Twijfel gezaaid! Alsof de kunstwereld een tuintje is waar ze lekker aan het tuinieren zijn. Dus misschien is ze niet Gesina. Misschien is ze wel een geheime spionne, of een tijdreiziger vermomd als zeventiende-eeuwse dame. We zullen het waarschijnlijk nooit zeker weten. En dat, lieve mensen, is de magie van kunst!

Even voorstellen: Caspar Netscher

Laten we het even hebben over de man achter de kwast, Caspar Netscher. Een naam die klinkt als een slechterik uit een James Bond film, maar in werkelijkheid gewoon een steengoede schilder was. Geboren in Praag (ja, die van de klok), opgegroeid in Arnhem (hoi buren!), en uiteindelijk uitgegroeid tot hofschilder in Den Haag. Die man kon schilderen! Hij kon een satijnen jurk zo levensecht schilderen, dat je er bijna aan wilde voelen of de wijn vlekken zou achterlaten. (Disclaimer: Niet doen in het Rijksmuseum!)

Netscher was gespecialiseerd in portretten, en hij was er ongelooflijk goed in. Hij schilderde de rijken en de machtigen, de influencers van de Gouden Eeuw. Je weet wel, die types met pruiken die groter waren dan hun ego’s. Maar, hij kon ook gewone mensen schilderen met dezelfde finesse. En dat is te zien in dit portret. Het is niet zomaar een gezicht; het is een blik, een momentopname van een ziel.

Waarom is dat blauw zo… blauw?

Laten we het nu hebben over de olifant in de kamer, of in dit geval, de blauwe jurk in het schilderij. Die kleur! Dat is geen gewoon blauw, dat is ultramarijn. En dat was in de 17e eeuw duurder dan cocaïne. Oke, ik overdrijf misschien, maar het was duur! Het werd gemaakt van lapis lazuli, een steen die helemaal uit Afghanistan werd geïmporteerd. Dus, het feit dat Netscher zo veel van dit dure pigment gebruikte, zegt iets over zijn kunde, zijn budget, en misschien ook wel een beetje over zijn ijdelheid. "Kijk eens hoe goed ik kan schilderen én hoeveel blauwe verf ik kan veroorloven!"

Stel je voor dat je in die tijd leefde en iemand in zo’n jurk zag lopen. Je zou waarschijnlijk even knipperen met je ogen en denken dat je een blauwe engel zag verschijnen. Of dat je te veel tulpenbollen gerookt had. Feit is dat die blauwe kleur het schilderij een enorme aantrekkingskracht geeft. Het is de kleur van de hemel, de zee, en… tja, blauwe bessen. Maar die waren toen nog niet zo populair, denk ik. Punt is, het blauw is magnifiek!

Details, details, details!

Wat maakt dit schilderij nu zo speciaal? Het zijn de details! Kijk eens naar de kant van haar kraag, zo fijn en gedetailleerd geschilderd dat je bijna de draden kunt tellen. En de parels in haar haar, die glinsteren alsof ze echt zijn. En let op de plooien in haar jurk, hoe ze vallen en bewegen met het licht. Netscher was een meester in het vastleggen van textuur en lichtval.

Hier zijn een paar dingen om op te letten als je het schilderij in het echt bekijkt (hangt in het Rijksmuseum, mocht je toevallig een dagje Amsterdam plannen):

• Haar blik. Wat probeert ze te vertellen? Is ze verlegen, zelfverzekerd, of gewoon verveeld?
• De achtergrond. Het is niet veel, maar het geeft een sfeer van elegantie en verfijning.
• De schildertechniek. Kijk hoe Netscher de verf heeft aangebracht, hoe hij de kleuren heeft gemengd, en hoe hij het licht heeft gebruikt om diepte te creëren.

Het is alsof je een klein raampje opent naar een andere tijd. En dat, mijn vrienden, is de kracht van kunst.

Waarom het nog steeds relevant is

Waarom zouden we ons in 2024 nog druk maken over een schilderij uit de 17e eeuw? Goeie vraag! Nou, ten eerste, het is gewoon prachtig. Het is een lust voor het oog, een bron van schoonheid en inspiratie. Ten tweede, het geeft ons een inkijkje in het verleden. We kunnen leren over de mode, de cultuur, en de mentaliteit van de Gouden Eeuw.

Maar, misschien wel het belangrijkste, het herinnert ons eraan dat schoonheid tijdloos is. Dat sommige dingen nooit veranderen. Dat mensen altijd al op zoek zijn geweest naar betekenis, naar schoonheid, en naar verbinding. En dat is iets wat we allemaal kunnen waarderen, ongeacht waar we vandaan komen of wanneer we leven.

Dus, de volgende keer dat je in het Rijksmuseum bent, loop dan even langs Portret Van Een Meisje In Het Blauw. Neem de tijd om ernaar te kijken, om te voelen wat het met je doet. En wie weet, misschien ontdek je wel iets nieuws over jezelf.

Samenvattend...

• Het is een meesterwerk van Caspar Netscher.
• De dame in het blauw is (waarschijnlijk) niet Smurfette.
• Dat blauw is duurder dan je denkt.
• Het is een tijdreis naar de Gouden Eeuw.
• En het is gewoon freaking mooi!

Zo, dat was het verhaal van Portret Van Een Meisje In Het Blauw. Wat vonden jullie ervan? Nog een bitterballetje? Of misschien een blauw drankje, ter ere van de dame in het schilderij? Proost!