Reigning Queens By Andy Warhol

Nou jongens, luister even! Ik zat dus laatst in een café, nippen aan mijn cappuccino (met extra veel melkschuim, want zo ben ik dan weer), en ik bedacht me: Andy Warhol, hè? Die man was toch een soort magiër. Niet dat hij kon toveren met konijnen uit hoeden, maar meer met... zeefdrukken. En dan vooral de Reigning Queens serie! Jezusmina, wat een plaatjes.

Wie waren die Reigning Queens eigenlijk?

Goed punt, vraagteken achterin! De Reigning Queens, dat waren dus... tadaa... regerende koninginnen! Slim hè? Warhol was zo slim, hij had een abonnement op het slim zijn magazine. Het ging om vier absolute power vrouwen: Koningin Elizabeth II van Engeland (duh!), Koningin Beatrix (onze eigen oranje heldin!), Koningin Margrethe II van Denemarken, en Koningin Ntombi Twala van Swaziland. Dus van Europa naar Afrika, lekker divers.

• Koningin Elizabeth II: Tja, wie kent haar niet? De dame met de hoedjes en de corgi's. Warhol was blijkbaar gefascineerd door haar stoïcijnse gezichtsuitdrukking. Ik denk dat hij dacht: "Die kan wel wat meer kleur gebruiken!"
• Koningin Beatrix: Onze eigen Bea! Met haar iconische haar en haar diepe, wijze blik. Ik wed dat Warhol ervan droomde om haar een knalroze kapsel te geven. Of misschien paars. Of alle kleuren van de regenboog tegelijk.
• Koningin Margrethe II: Denemarken's eigen sigaretten rokende, kunstzinnige koningin. Je zou bijna denken dat Warhol haar gevraagd had om te poseren met een asbak! Serieus, ze is een kunstenaar in haar eigen recht, dus Warhol zat waarschijnlijk op het puntje van zijn stoel om met haar te kletsen over perspectief enzo.
• Koningin Ntombi Twala: De koningin-moeder en gezamenlijke regerend staatshoofd van Swaziland (nu Eswatini). Een wat minder bekend figuur voor de gemiddelde Nederlander, maar zeker niet minder belangrijk. Warhol gaf haar portret een extra dosis mystiek. Ik stel me zo voor dat hij dacht: "Deze vrouw verdient glitters!"

Waarom deed Warhol dit?

Oeh, de miljoen dollar vraag! Waarom maakte Warhol deze portretten? Nou, ten eerste, Warhol was geobsedeerd door beroemdheid. En wie is er nou beroemder dan een koningin? Ze staan op bankbiljetten, postzegels, en zijn constant in het nieuws (meestal voor het zwaaien en glimlachen). Warhol zag ze als een soort wandelende merken, iconen van de 20e eeuw.

Ten tweede, Warhol was dol op herhaling. Hij maakte niet één portret van elke koningin, nee, hij maakte er hele series van! Verschillende kleuren, verschillende achtergronden, verschillende nuances. Alsof hij wilde zeggen: "Kijk, één beeld kan op duizend manieren geïnterpreteerd worden!" Of misschien was hij gewoon lui en dacht hij: "Eén keer een koningin schilderen is al hard genoeg werken, laat staan vier keer!"

Ten derde, en dit is misschien wel de meest interessante reden, Warhol speelde met het idee van macht. Koninginnen zijn niet alleen maar lieve dametjes die thee drinken en lintjes doorknippen. Ze vertegenwoordigen eeuwenoude tradities, politieke invloed, en een heleboel verantwoordelijkheid. Warhol maakte die macht visueel, hij gaf er een pop art draai aan. Hij reduceerde ze tot iconen, maar tegelijkertijd gaf hij ze ook een soort menselijkheid. Door de felle kleuren en de herhaling, haalde hij ze uit hun elitaire omgeving en plaatste ze midden in de popcultuur.

Wat maakt de Reigning Queens zo bijzonder?

Los van het feit dat het koninginnen zijn, is het de Warhol-saus die hij eroverheen gooit. Die felle kleuren! Die grove zeefdrukken! Het is alsof je naar een Instagram-filter kijkt avant la lettre. Warhol wist precies hoe hij de aandacht moest trekken. Hij gebruikte kleuren die je normaal gesproken niet op een koningin zou verwachten. Een roze koningin Elizabeth? Een groene koningin Beatrix? Het is absurd, maar tegelijkertijd ook briljant.

En dan die zeefdrukken. De techniek zelf is relatief simpel, maar Warhol wist er een kunst van te maken. Hij creëerde een soort imperfectie, een ruwheid die contrasteerde met de perfectie die je normaal gesproken met koninklijkheid associeert. Het is alsof hij wilde zeggen: "Kijk, ook koninginnen zijn maar gewoon mensen, met imperfecties en al!"

Even een lesje kunstgeschiedenis (heel kort, beloofd!)

Warhol was niet de eerste kunstenaar die koningen en koninginnen schilderde. Dat deden kunstenaars al eeuwenlang. Maar Warhol deed het anders. Hij plaatste ze in een pop art context. Hij maakte ze toegankelijk voor een breed publiek. Hij maakte ze... cool! Voor Warhol waren koninginnen net zozeer een product van de consumptiemaatschappij als een blik soep of een flesje Coca-Cola. En dat is misschien wel de meest schokkende en tegelijkertijd de meest fascinerende boodschap van de Reigning Queens serie.

Waar kan je de Reigning Queens zien?

Als je geluk hebt, hangt er eentje in een museum bij jou in de buurt. Anders moet je een flink stuk reizen. Ze hangen in de grote musea van de wereld: het MoMA in New York, het Tate Modern in Londen, en nog veel meer. Maar wees gewaarschuwd: ze trekken veel bekijks! Je moet soms echt vechten om een goede plek te bemachtigen. En neem je fototoestel mee, want deze dames verdienen het om vereeuwigd te worden (nogmaals).

En tot slot...

De Reigning Queens serie is meer dan alleen maar mooie plaatjes. Het is een commentaar op beroemdheid, macht, en de consumptiemaatschappij. Het is een tijdcapsule van de 20e eeuw, gevangen in felle kleuren en grove zeefdrukken. En het is een bewijs van het genie van Andy Warhol, de man die van alledaagse objecten en iconische figuren kunst wist te maken. Dus de volgende keer dat je een koningin ziet, denk dan even aan Warhol. En misschien, heel misschien, zie je haar dan in een heel ander licht.