Remains Of The Day Book

Oké, stel je voor, we zitten hier gezellig aan de koffie, hè? En ik vertel je over een boek. Niet zomaar een boek, maar een boek dat zo Brits is, dat je er spontaan zin van krijgt in scones met clotted cream en een gigantische kop thee. Ik heb het over The Remains of the Day van Kazuo Ishiguro.

Het is alsof je een butler in de hoofdrol hebt gecast die geobsedeerd is door perfecte dienstbaarheid. Serieus, deze man ademt, eet en slaapt butlerdom. Hij is zo serieus, dat als hij een grap zou vertellen, het waarschijnlijk een gedetailleerde uitleg zou zijn van de etiquette bij het serveren van een soufflé. Zonder lach.

Wie is deze über-butler?

De hoofdpersoon, meneer Stevens, is een butler die al zijn hele leven in dienst is van Lord Darlington op het landgoed Darlington Hall. Hij is de personificatie van stoïcisme en zelfbeheersing. Een wandelende, pratende, poetsende staaf onverstoorbaarheid. Zijn levensdoel? De perfecte butler zijn.

Stel je voor: er breekt een Tweede Wereldoorlog uit? Stevens blijft de zilveren kandelaars poetsen. Zijn vader sterft boven? Stevens brengt rustig de thee rond aan de gasten. Er speelt zich een liefdesgeschiedenis af pal voor zijn neus? Stevens zorgt dat de bloemen in de vaas recht staan. Je snapt het idee, toch?

Het verhaal: Een roadtrip vol spijt

Jaren na de oorlog, als Darlington Hall in handen is van een rijke Amerikaan (die Stevens overigens behoorlijk modern en... laten we zeggen, minder formeel behandelt), besluit Stevens een roadtrip te maken. En waarom? Om een voormalige huishoudster, Miss Kenton, op te zoeken. En hier wordt het interessant!

Want... tromgeroffel ... zou het kunnen dat Stevens stiekem gevoelens voor Miss Kenton had? En zou het kunnen dat Miss Kenton misschien... nog een tromgeroffel ...ook wel iets voor Stevens voelde?

Deze roadtrip is dus eigenlijk een lange, langzame, en enorm Brits uitgestelde poging om te ontdekken of hij een gigantische kans gemist heeft. Het is alsof hij de hele tijd door een mistige bril naar zijn eigen leven kijkt. Je wil hem de hele tijd toeschreeuwen: "Zeg het nou gewoon, Stevens! Bekijk het eerlijk met jezelf!" Maar ja, dan zou het geen Ishiguro-boek zijn, hè?

Waarom je dit boek (misschien) moet lezen:

• De briljante schrijfstijl: Ishiguro schrijft zo subtiel en elegant dat je je bijna schuldig voelt als je een stukje mist. Het is alsof je een heel verfijnd gerecht eet en je je best moet doen om alle smaken te proeven.
• De onbetrouwbare verteller: Stevens is de ultieme onbetrouwbare verteller. Hij verbuigt de waarheid, laat dingen weg, en rechtvaardigt zijn acties met een ijzeren logica... die nergens op slaat. Je leest het boek en je denkt de hele tijd: "Man, je liegt tegen jezelf!"
• De thema's die resoneren: Het boek gaat over spijt, verlies, de zoektocht naar waardigheid, en de vraag of het wel zo slim is om je hele leven op te offeren voor iets abstracts als 'plicht'. Zware kost, maar op een hele toegankelijke manier gebracht.
• De humor (ja, echt!): Oké, de humor is droog. Heel droog. Saharadroog. Maar als je de subtiele ironie en de absurditeit van Stevens' gedrag ziet, moet je toch wel een beetje glimlachen. Denk aan een Mr. Bean die een butler is.

Wat maakt het boek zo Brits?

Nou, waar zal ik beginnen?

• De setting: Een statig Engels landhuis, vol antiek en geheimen. Je ruikt bijna de oude boeken en de gepoetste meubels.
• De personages: Stijve Britten die hun emoties onder controle houden, ongeacht de omstandigheden. Het is alsof ze een ingebouwde 'stiff upper lip'-schakelaar hebben.
• De klasseverschillen: De subtiele (en soms minder subtiele) manier waarop de verschillende sociale klassen met elkaar omgaan. Het is een constant spel van respect en distantie.
• De obsessie met etiquette: Elke handeling, elke conversatie, is doordrenkt van regels en verwachtingen. Je zou er bijna claustrofobisch van worden.

En die titel, The Remains of the Day?

Die titel is natuurlijk geniaal. Het verwijst letterlijk naar de overblijfselen van de dag, de avonduren. Maar figuurlijk verwijst het ook naar de overblijfselen van Stevens' leven. De kansen die hij gemist heeft, de liefde die hij niet heeft beantwoord, de beslissingen die hij heeft genomen. Het is een metafoor voor een leven dat (misschien) verspild is. Ai.

Het boek is niet vrolijk, dat is zeker. Het is eerder melancholisch en een beetje triest. Maar het is ook ontzettend mooi en ontroerend. Het zet je aan het denken over je eigen leven en de keuzes die je maakt. En het laat je hopelijk inzien dat het soms oké is om van de gebaande paden af te wijken en je hart te volgen. Zelfs als je een butler bent.

Dus, de volgende keer dat je zin hebt in een boek dat je even in een andere wereld brengt (een wereld van zilverpoets, theeserviezen en onderdrukte emoties), pak dan The Remains of the Day. Je zult er geen spijt van krijgen. Misschien wel een beetje triest worden, maar hé, dat hoort erbij. En misschien, heel misschien, ga je daarna je eigen leven net iets anders bekijken. Proost!