Sophie Calle Take Care Of Yourself

Oké, laten we eerlijk zijn. Iedereen heeft wel eens een vreselijke break-up meegemaakt. Het soort break-up waarbij je op de bank ligt, ijs eet alsof je leven ervan afhangt, en jezelf afvraagt waar het mis ging. Je stalkt zijn Instagram, je stalkt haar Facebook…je weet wel, de hele rataplan. Dat gevoel, dat snapt Sophie Calle helemaal. Maar ze deed er iets… bijzonders mee.

Sophie Calle, een Franse kunstenares, kreeg een break-up e-mail. Ja, een e-mail! Stel je voor: na een relatie, een digitale afwijzing. Geen fatsoenlijk telefoontje, geen gesprek, gewoon poef weg. Zoals een slechte Netflix-serie die opeens is verwijderd. Zielig, toch?

Maar hier komt het geniale: in plaats van te huilen en te vloeken (wat, laten we eerlijk zijn, de meeste van ons zouden doen), besloot Calle er kunst van te maken. Ze nam die e-mail en gaf ‘m aan… 107 verschillende vrouwen. Ja, je leest het goed. 107! Elk met de vraag: "Wat vind jij hiervan?"

Een leger aan interpretaties

En wat er toen gebeurde, was magisch. Stel je voor: een rechter die de e-mail analyseert alsof het een contract is. Een psycholoog die er de verborgen trauma's van de ex-vriend in blootlegt. Een taalkundige die de zinsopbouw fileert alsof het een taart is. Een sexcolumniste die gewoon zegt: "Hij is een lul." (Waarschijnlijk de eerlijkste analyse, toch?).

Het project heet: "Prenez Soin de Vous", wat zoiets betekent als: "Zorg goed voor jezelf." En dat is precies wat Calle deed. Ze nam iets pijnlijks en transformeerde het in iets krachtigs, iets collectiefs, iets… kunstzinnigs.

Het is alsof je je ex’s vuile was aan een compleet vreemde geeft en die zegt: "Ja, dit is inderdaad bijzonder smerig." Een soort collectieve validatie dat je niet gek bent, dat het echt een rotstreek was.

Meer dan alleen maar 'wraak'

Natuurlijk, je zou het kunnen zien als een soort artistieke wraak. Een complexe manier om je ex publiekelijk belachelijk te maken. Maar het is veel meer dan dat. Het gaat over de kracht van interpretatie, over hoe dezelfde woorden verschillende betekenissen kunnen hebben, afhankelijk van wie ze leest.

Denk er eens over na. Heb je ooit een sms van iemand ontvangen en gedacht: "Wat bedoelt hij/zij nou?" En dan vraag je het aan een vriend(in) en die zegt: "Oh, dat is toch duidelijk! Hij/zij vindt je leuk/haat je/wil je geld lenen!" (De laatste is meestal het meest waarschijnlijk, toch?).

Calle’s project is eigenlijk hetzelfde, maar dan in het kwadraat. Ze laat zien hoe subjectief communicatie is, hoe gemakkelijk we dingen verkeerd begrijpen, en hoe belangrijk het is om verschillende perspectieven te overwegen.

Bovendien, en dit is misschien wel het belangrijkste, laat ze zien hoe je van ellende iets moois kunt maken. Iets dat resoneert met anderen. Iets dat je helpt om verder te gaan.

De universele herkenbaarheid

Waarom is dit project zo succesvol? Omdat iedereen zich erin kan herkennen. Iedereen heeft wel eens een situatie meegemaakt waarin ze zich gekwetst, afgewezen of onbegrepen voelden. Het maakt niet uit of je nou bent gedumpt via een e-mail, een sms, een postduif of een rooksignaal, de pijn is hetzelfde.

En de behoefte om die pijn te verwerken is universeel. Sommigen gaan sporten, anderen gaan shoppen, weer anderen gaan binge-watchen. Sophie Calle schakelde 107 vrouwen in en maakte er kunst van. "Zorg goed voor jezelf" is niet alleen een projecttitel, het is een levensmotto.

Het is een reminder dat zelfs in de donkerste momenten er schoonheid kan worden gevonden. Dat je niet alleen bent in je verdriet. En dat er altijd iemand is die je e-mail wil analyseren en je wil vertellen dat je ex inderdaad een idioot is (zelfs al zeggen ze het in mooie, filosofische bewoordingen).

Dus, de volgende keer dat je gedumpt wordt (laten we het niet hopen, maar je weet maar nooit), denk dan aan Sophie Calle. Denk aan die 107 vrouwen die haar hielpen om haar eigen pijn te begrijpen. Misschien moet je geen 107 mensen inschakelen, maar praat erover met je vrienden, je familie, je therapeut, je kat… wie dan ook.

"Zorg goed voor jezelf." Het is een simpele zin, maar de boodschap is krachtig. En misschien, heel misschien, kun je er ook nog kunst van maken. (Al is het maar een prachtig verwoestende Instagram-post. We oordelen niet.)

Vergeet niet, zelfs een break-up e-mail kan een meesterwerk zijn. (Met een beetje hulp van 107 vriendinnen, natuurlijk.)

En nog een laatste tip: bewaar je ijs voor de echt slechte dagen. Je weet wel, als Netflix weer eens je favoriete serie heeft verwijderd.