Ten Tijden Of Ten Tijde

Hé jij! Ja, jij daar achter je scherm. Zin in een lekker bakkie virtuele koffie en een gezellig taalkundig babbeltje? Ik dacht het wel! Vandaag hebben we het over zo’n heerlijk, typisch Nederlands dilemma: Ten tijden of ten tijde. Klinkt al spannend, toch?

Ik weet het, ik weet het. Het lijkt alsof er serieus belangrijkere dingen in het leven zijn. Wereldvrede, de klimaatcrisis… Maar hey, details maken het verschil, toch? En als je een taalnerd bent zoals ik (bekentenis!), dan kunnen dit soort vraagstukken je serieus wakker houden ’s nachts.

De hamvraag: wat is correct?

Oké, laten we er niet omheen draaien. Welke is de juiste? Tromgeroffel… Het is… (spannende pauze)… Ten tijde van! Ja, met een “e” aan het einde. Gefeliciteerd als je het goed had! Je verdient een virtuele stroopwafel.

Waarom dan? Nou, “tijde” is hier een oude genitief. Genitief? Wat is dat nou weer, denk je misschien? Geen paniek! In simpele woorden (want wie heeft er tijd voor ingewikkelde grammatica?), het geeft een soort bezit of relatie aan. Denk aan “de auto van de man” in het Engels. De genitief geeft aan dat de auto bij de man hoort. Snap je het nog? Goed zo!

Dus, “ten tijde van” betekent eigenlijk zoiets als “in de tijd van” of “gedurende de periode van”. Makkelijk zat, toch?

En wat dan met dat arme “ten tijden”? Tja, die is dus eigenlijk fout. Sorry! Maar hé, je bent niet de enige die de fout maakt. Zelfs doorgewinterde taalgebruikers struikelen erover. We zijn allemaal mensen, toch?

Waarom maken we die fout dan zo vaak?

Goede vraag! Ik ben blij dat je het vraagt. (Alsof ik het niet al wist, haha!)

Er zijn een paar redenen waarom “ten tijden” zo hardnekkig is. Ten eerste: klanknabootsing. “Tijden” klinkt gewoon lekkerder in de oren, vind je niet? Het is meervoud, klinkt voller, dramatischer… Misschien omdat we denken aan de ‘veranderende tijden’ ofzo?

Ten tweede: de invloed van andere woorden. We gebruiken wel vaker meervoudsvormen in vergelijkbare uitdrukkingen, zoals "ten allen tijde". Misschien dat we dat onbewust doortrekken naar "ten tijde van"? Wie zal het zeggen?

Ten derde: gewoon slordigheid. Laten we eerlijk zijn, we zijn niet altijd even geconcentreerd als we schrijven of spreken. Een typefoutje is zo gemaakt. En als je het niet weet, dan valt het ook niet op, toch?

Voorbeelden om het te laten beklijven

Oké, genoeg theorie. Laten we eens kijken naar wat voorbeelden, zodat het echt in je systeem komt zitten. Beloofd?

Goed. Hier gaan we:

• Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog was het leven zwaar. (Dus niet: Ten tijden van...)
• De wet was ten tijde van de publicatie controversieel. (Nog steeds niet: Ten tijden van...)
• Ten tijde van mijn studie had ik weinig geld. (Begin je het al door te krijgen?)

Zie je? Elke keer “ten tijde van”. Zeg het maar hardop: “ten tijde van… ten tijde van…”. Voelt goed, hè?

En wat als je twijfelt? Nou, dan kun je altijd een alternatief gebruiken! Taal is flexibel, weet je. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:

• In de tijd van de Tweede Wereldoorlog…
• Gedurende de Tweede Wereldoorlog…
• Toen de Tweede Wereldoorlog gaande was…

Kijk, zo simpel kan het zijn! Er zijn altijd alternatieven. Wees creatief!

Een kleine test voor de zekerheid

Oké, ik wil even checken of je er echt iets van hebt opgestoken. Durf je een klein testje aan?

Vul de juiste vorm in:

1. Hij was een beroemdheid __________ zijn leven. (ten tijde van / ten tijden van)
2. __________ de middeleeuwen waren ridders belangrijk. (Ten tijde van / Ten tijden van)
3. Het gebouw werd __________ de brand volledig verwoest. (ten tijde van / ten tijden van)

(Scroll naar beneden voor de antwoorden…)

Antwoorden:

1. ten tijde van
2. ten tijde van
3. ten tijde van

Had je alles goed? Super! Zo niet, geen probleem. Gewoon nog een keer doorlezen. En onthoud: oefening baart kunst!

Nog even dit…

Nog een klein weetje voor de pro taalgebruikers onder ons (jij dus!): “Ten tijde” kan soms ook deel uitmaken van een langere zinsconstructie. Bijvoorbeeld: “De omstandigheden ten tijde van het incident waren onduidelijk.” In dat geval is “ten tijde” gewoon een bijwoordelijke bepaling van tijd en staat er geen “van” achter. Maar dat is weer een heel ander verhaal, voor een andere virtuele koffiedate!

Dus, samenvattend: onthoud “ten tijde van”. Punt. Uit. Case closed. Oké?

En weet je wat het allerbelangrijkste is? Dat je je niet laat ontmoedigen door dit soort taalkundige struikelblokken. Taal is een levend iets, het verandert voortdurend. En soms is het gewoon een beetje… eigenwijs. Maar dat maakt het juist zo leuk, toch?

Nou, dat was het weer voor vandaag. Ik hoop dat je het een beetje leuk vond. En dat je nu nooit meer “ten tijden” zult gebruiken! (Nee hoor, grapje. Als het een keer gebeurt, geen man overboord.)

Tot de volgende keer! En vergeet niet: blijf nieuwsgierig, blijf leren, en blijf vooral lachen!

Ciao!