The Handmaid's Tale Margaret Atwood

Oké, even een bekentenis. Ik had The Handmaid's Tale, toegegeven, al jaren op mijn "Nog Te Lezen" lijst staan. Ja, ja, ik weet het, schande! Maar eerlijk is eerlijk, soms zie je door de bomen het bos niet meer met al die boeken die je moet lezen. Anyway, ik ben er eindelijk aan begonnen. En holy moly, wat een trip!

Ik zat dus net lekker (lees: half-comateus op de bank na een lange werkdag) in het eerste hoofdstuk, en BAM! Ineens voelt het alsof iemand een emmer ijskoud water over me heen gooit. De beklemmende sfeer, de subtiele (maar o zo krachtige) hints naar een dystopische realiteit... Het greep me meteen. En dan denk je: "Ah, een dystopie, leuk. Weer zo'n science fiction ding." Maar nee, dit is anders.

Waarom anders? Dat is precies waar we het over gaan hebben. The Handmaid's Tale van Margaret Atwood is meer dan zomaar een boek. Het is een spiegel. Een ongemakkelijke spiegel, dat wel. Een spiegel die ons confronteert met onze eigen maatschappij, onze eigen vooroordelen, en de potentie voor radicale verandering (en dan niet de positieve). Bereid je voor, want we duiken er diep in!

Waar gaat het eigenlijk over? (Voor degenen die nog onder een steen hebben geleefd)

In The Handmaid's Tale worden we meegenomen naar Gilead, een totalitaire theocratie die is ontstaan in de ruïnes van de Verenigde Staten. Door milieuproblemen en een dalend geboortecijfer is er paniek uitgebroken. De oplossing van Gilead? Vrouwen reduceren tot broedmachines. Fertiele vrouwen (de Handmaids) worden onder dwang geplaatst bij de elite om kinderen te baren. Denk The Hunger Games meets The Bible, maar dan nog veel enger. Echt, dit is geen boek dat je leest voor het slapen gaan, tenzij je van nachtmerries houdt. (Disclaimer: Ik ben geen dokter, maar ik raad het je niet aan.)

Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Offred (Of Fred, oftewel "Van Fred" - de commandant waar ze bij geplaatst is), één van de Handmaids. We volgen haar dagelijkse leven, haar gedachten, haar herinneringen aan een tijd voor Gilead. En dat is waar het echt interessant wordt.

Waarom is dit boek zo'n ding?

The Handmaid's Tale is niet alleen een spannend verhaal, het is vooral ook een ongelooflijk krachtige commentaar op:

• De positie van vrouwen: Atwood laat op een schokkende manier zien hoe snel vrouwenrechten kunnen worden afgenomen en hoe gemakkelijk vrouwen gereduceerd kunnen worden tot hun biologische functie. En laten we eerlijk zijn, bepaalde ontwikkelingen in de wereld (zelfs vandaag de dag) geven te denken.
• Religieus extremisme: Gilead gebruikt religie als een rechtvaardiging voor hun totalitaire regime. De Bijbel wordt selectief geïnterpreteerd om vrouwen te onderdrukken en controle uit te oefenen. Atwood laat zien hoe gevaarlijk het is als religie wordt gebruikt als een wapen.
• Het gevaar van stilte: Offred's strijd is niet alleen een fysieke strijd, maar ook een psychologische strijd. Ze probeert vast te houden aan haar identiteit, haar herinneringen, haar hoop. Maar de constante onderdrukking en het gebrek aan communicatie dreigen haar te breken. De boodschap is duidelijk: stilte is medeplichtigheid.
• De kracht van verzet: Ondanks de overweldigende onderdrukking, blijft er een vonk van verzet branden. Kleine daden van ongehoorzaamheid, geheime ontmoetingen, het delen van verhalen... het zijn allemaal manieren om de controle van Gilead te ondermijnen.

En hier komt het punt waar ik echt kippenvel kreeg. Atwood heeft niet zomaar iets verzonnen. Alles wat in The Handmaid's Tale gebeurt, is gebaseerd op historische gebeurtenissen of bestaande ideologieën. Serieus, denk daar eens over na. Dat maakt het boek des te beangstigender.

Atwood's Masterclass in Subtiliteit

Wat Atwood echt een meesterlijke schrijver maakt, is haar subtiliteit. Ze hoeft niet met een megafoon te schreeuwen om haar punt te maken. In plaats daarvan gebruikt ze kleine details, suggestieve dialogen en een beklemmende sfeer om de lezer te laten voelen wat er aan de hand is.

Denk aan de namen van de Handmaids: Offred, Ofglen, Ofwarren. Ze zijn niet langer individuen, maar bezittingen. Of aan de rode gewaden die ze moeten dragen, een symbool van vruchtbaarheid, maar ook van onderdrukking. Alles in Gilead is ontworpen om controle uit te oefenen en individualiteit uit te bannen.

En dan de innerlijke monoloog van Offred. We krijgen een intiem kijkje in haar gedachten, haar angsten, haar hoop. Het is door haar ogen dat we de gruwel van Gilead echt begrijpen. En dat is knap, want ze kan niet alles openlijk zeggen. Ze moet constant op haar woorden letten, bang om verraden te worden. Die spanning is voelbaar in elke zin.

Waarom zou je dit boek (nu!) lezen?

Oké, misschien denk je: "Genoeg dystopieën gezien, ik heb wel wat beters te doen." Maar geloof me, The Handmaid's Tale is anders. Het is niet alleen een spannend verhaal, het is een waarschuwing. Een waarschuwing over de gevaren van:

• Polarisatie: Het creëren van wij-zij denken en het demoniseren van de ander.
• Controle over het vrouwelijk lichaam: Het inperken van de reproductieve rechten van vrouwen.
• Autoritarisme: Het opgeven van vrijheden in ruil voor (vermeende) veiligheid.
• Nepnieuws en propaganda: Het manipuleren van de publieke opinie om een bepaalde agenda te pushen.

Hé, klinkt dat bekend? Precies. Atwood heeft niet alleen een verhaal geschreven over een verre toekomst. Ze heeft een verhaal geschreven over het nu. Een verhaal dat ons dwingt om kritisch te kijken naar onze eigen maatschappij en te vechten voor de waarden die we belangrijk vinden.

Bovendien is het gewoon een ontzettend goed geschreven boek! De taal is prachtig, de personages zijn complex en de plot is meeslepend. Wat wil je nog meer?

Dus... wat nu?

Als je The Handmaid's Tale nog niet hebt gelezen, raad ik het je ten zeerste aan. Het is geen luchtige lectuur, maar het is wel een boek dat je aan het denken zet. En dat is wat goede literatuur moet doen, toch?

En als je het al wel hebt gelezen, dan ben ik benieuwd naar jouw mening! Wat vond je het meest indrukwekkend? Wat heeft je het meest geraakt? Laat het me weten in de comments!

Ik ga nu snel verder lezen in The Testaments (het vervolg). Want ja, ik ben verslaafd. En eerlijk gezegd, dat vind ik helemaal niet erg. Integendeel. Het is goed om je soms even wakker te laten schudden. Zeker in deze tijden.

Dus, pak een kop thee (of een glas wijn, geen oordeel!), kruip lekker op de bank en duik in de wereld van Gilead. Maar wees gewaarschuwd: het zal je niet onberoerd laten.