Waar Komt De Kerstboom Vandaan

Oké, even eerlijk. Ik stond dus laatst in de rij bij de supermarkt (je weet wel, net voor kerst, chaos alom!), en voor me stond iemand met zo'n gigantische, net-niet-in-de-auto-passende kerstboom. Ik betrapte mezelf erop dat ik me afvroeg... waar komen die dingen eigenlijk vandaan? Serieus, we halen ze elk jaar in huis, versieren ze met glitters en lichtjes, en zetten er cadeautjes onder. Maar de herkomst… tja, daar had ik nooit echt over nagedacht. Jij wel, trouwens?

Dat bracht me dus tot de vraag: waar komt de kerstboom precies vandaan? Niet alleen die ene die je bij de Intratuin koopt, maar het idee van de kerstboom. Een beetje zoals je je afvraagt waar Sinterklaas nou écht vandaan komt, maar dan minder controversieel ;-).

Een heidens begin

Spoiler alert: het begint niet met kerst. Nou ja, niet direct. Zoals met veel kersttradities, zijn er heidense roots die behoorlijk diep gaan. Denk aan midwinterfeesten, die al lang voor de geboorte van Christus gevierd werden. Je weet wel, de dagen worden korter, het is koud en donker, dus we moeten iets doen om de boel op te fleuren. Snap je?

Groen als symbool

De oude Egyptenaren en Romeinen gebruikten al groenblijvende takken en kransen als symbool van eeuwigheid en leven, vooral tijdens hun winterzonnewendefeesten. Dit was hun manier om de zon te eren en te hopen op een snelle terugkeer van de lente. Slim, eigenlijk. Geen wonder dat wij het nu nog steeds doen!

• Romeinen: Versierden hun huizen met laurier en hulst tijdens Saturnalia (een festival ter ere van Saturnus).
• Egyptenaren: Gebruikten palmtakken als symbool van leven en overwinning.
• Druïden: Vereerden de altijd groene maretak (die ze overigens niet zomaar knipten, maar dat is weer een ander verhaal ;-)).

Groen was dus een teken van hoop en overleving in een donkere en barre tijd. Klinkt logisch, toch? Beetje net als nu, met al die kerstlichtjes in de decembermaand. Lichtpuntjes in de duisternis! (Figuurlijk, hè? Of nou ja, letterlijk ook wel een beetje.)

De christelijke invloed

Oké, we hebben de heidense basis. Maar hoe komt dat groen nu ín ons huis, en versierd?

De link met het christendom is niet helemaal eenduidig, maar er zijn wel een paar interessante theorieën:

• De boom als symbool van het paradijs: Sommigen geloven dat de kerstboom een verwijzing is naar de boom van kennis van goed en kwaad in het paradijs. De versieringen zouden dan symbool staan voor de verboden vruchten (appel, bijvoorbeeld).
• De kerstboom als een 'paradijsspel': In de Middeleeuwen werden er toneelstukken opgevoerd over de schepping en de zondeval. Een belangrijke decoratie was een boom met appels eraan. Na verloop van tijd werd die boom los van het toneelstuk in huis geplaatst. Handig!
• Sint Bonifatius: Een bekende legende vertelt over Sint Bonifatius, een missionaris die een eik omhakte (een boom die door heidenen werd vereerd) en een jonge spar liet staan als symbool van Christus' hoop. Of dit echt gebeurd is... tja, wie zal het zeggen? Maar het is wel een mooi verhaal!

Hoe dan ook, langzaamaan begon de groene boom een plekje te veroveren in de christelijke traditie. En dat terwijl het oorspronkelijk dus helemaal niet christelijk was! Het is maar net hoe je er naar kijkt, hè?

De moderne kerstboom

Wanneer werd de kerstboom nu echt populair, zeg maar?

Daarvoor moeten we naar Duitsland. In de 16e eeuw begonnen mensen daar met het versieren van bomen binnenshuis. Eerst waren het vooral de rijken, maar langzaamaan werd het een traditie die zich verspreidde.

Belangrijke ontwikkelingen:

• Kaarsen op de boom: Eerst alleen voor de elite, maar later ook voor 'gewone' mensen. Beetje eng idee eigenlijk, brandende kaarsen in een droge boom! Maar goed, in die tijd hadden ze nog geen kerstverlichting met ledlampjes ;-).
• Verspreiding naar andere landen: Dankzij koninklijke families (zoals de Britse koningin Victoria, die een Duitse man had) en Duitse immigranten, werd de kerstboom populair in andere landen, zoals Amerika en Engeland.
• Kerstboomversiering: Van appels en noten naar glazen ballen en slingers. De kerstbalfabriekjes draaiden overuren!

De kerstboom zoals we die nu kennen, met ballen, lichtjes en een piek, is dus eigenlijk een relatief moderne uitvinding. Maar de wortels gaan véél verder terug dan je zou denken!

Waar komt jouw kerstboom vandaan?

Natuurlijk is de letterlijke herkomst van jouw kerstboom afhankelijk van waar je hem koopt. Komt hij uit een kwekerij in de buurt? Of is hij geïmporteerd uit Scandinavië? (Die dennenbomen daar zijn natuurlijk wel echt kerstboom-waardig.)

Maar de figuurlijke herkomst is dus een mix van heidense tradities, christelijke symboliek en moderne marketing. En dat maakt het eigenlijk best een interessante traditie, vind je niet?

Dus de volgende keer dat je je kerstboom optuigt, denk dan even aan al die mensen die eeuwenlang voor jou bezig zijn geweest. Die Romeinen met hun lauriertakken, die middeleeuwse toneelspelers met hun paradijsbomen... en de kwekers die nu hard werken om ervoor te zorgen dat jij een mooie boom in huis hebt staan.

Conclusie

De kerstboom is dus niet zomaar een boom. Het is een symbool met een lange en rijke geschiedenis. Een mix van heidense gebruiken, christelijke symboliek en moderne tradities. En eerlijk, dat maakt het alleen maar mooier, toch?

Dus, heb jij je kerstboom al staan? En zo ja, wat hangt erin? Misschien wel iets wat je aan de geschiedenis van de kerstboom doet denken. Of gewoon een heleboel glitters. Dat mag natuurlijk ook. Het is tenslotte jouw kerstboom!

Fijne feestdagen!