Waar Komt St Nicolaas Vandaan

Het is begin november en de spanning begint alweer te stijgen. De dagen worden korter, de wind waait guur en je hoort overal de eerste Sinterklaasliedjes. Voor kinderen (en stiekem ook menig volwassene) betekent dit maar één ding: de intocht van Sinterklaas staat voor de deur! Maar waar komt deze goedheiligman eigenlijk vandaan? En waarom vieren we dit feest?

Het Sinterklaasfeest is een diepgewortelde traditie in Nederland en België, maar de oorsprong is complexer dan je misschien denkt. Het is een mix van historische gebeurtenissen, religieuze verhalen en volksgebruiken. Dit artikel duikt in de fascinerende reis van Sinterklaas, van zijn wortels in de 4e eeuw tot de moderne viering zoals we die vandaag de dag kennen.

De Historische Nicolaas: Bisschop van Myra

De basis van het Sinterklaasverhaal ligt bij de historische figuur Nicolaas van Myra. Hij was een bisschop die leefde in de 4e eeuw in Myra, een stad in het huidige Turkije. Nicolaas stond bekend om zijn grote vrijgevigheid en liefde voor kinderen. Er zijn verschillende legendes over hem, waaronder het verhaal waarin hij drie arme meisjes redde van de prostitutie door in het geheim goudstukken door hun raam te gooien.

De Betekenis van Zijn Goedheid

Deze verhalen en andere daden van naastenliefde maakten Nicolaas tot een populaire heilige, ook na zijn dood. Hij werd de beschermheilige van kinderen, zeelieden, kooplieden en studenten. Zijn boodschap van vrijgevigheid en zorg voor de zwakkeren bleef voortleven en vormde de basis voor de latere Sinterklaastraditie.

Je zou je kunnen afvragen: hoe verandert een bisschop uit Turkije in de kindervriend die met de stoomboot uit Spanje komt? Dat is waar de geschiedenis interessant wordt.

De Verspreiding van de Nicolaascultus

De verering van Nicolaas verspreidde zich na zijn dood snel over Europa. Zijn relieken werden in 1087 overgebracht naar Bari, Italië, wat de populariteit van de Nicolaascultus nog verder vergrootte. Kerken en kapellen werden aan hem gewijd en er ontstonden tal van lokale tradities rondom zijn naamdag, 6 december.

In Nederland ontstonden er al in de Middeleeuwen gebruiken rond Sint-Nicolaas. Zo gingen kinderen op 5 december (de avond voor zijn naamdag) langs de deuren om te zingen en te bedelen om snoep en lekkernijen. De gulle gevers werden geprezen, de zuinige beklaagd. Deze traditie is een voorloper van het moderne 'schoen zetten'.

De Vermenging met Volksgebruiken en Heidens Erfgoed

Het Sinterklaasfeest is niet alleen gebaseerd op de figuur van Sint-Nicolaas. Het heeft ook elementen van oudere, heidense winterfeesten in zich opgenomen. Denk bijvoorbeeld aan de winterzonnewende, een periode waarin licht en hoop worden gevierd in de donkere dagen.

• Germaanse God Wodan: Er zijn theorieën die suggereren dat elementen van de Germaanse god Wodan (ook wel Odin) in het Sinterklaasfeest zijn geslopen. Wodan reed tijdens de winterzonnewende op een wit paard door de lucht, vergezeld door helpers die snoep uitdeelden aan de braven en straffen uitdeelden aan de stoute kinderen.
• Duivelsfiguren: De figuur van Zwarte Piet kan ook terug te voeren zijn op oudere volksgebruiken rondom duivelsfiguren die de winter moesten verjagen.

Deze vermenging van religieuze en volkse tradities heeft geleid tot de unieke en complexe vorm van het Sinterklaasfeest zoals we dat nu kennen.

De Rol van Spanje

Een van de meest opvallende aspecten van het Sinterklaasverhaal is dat Sinterklaas uit Spanje komt. Hoe zit dat? Deze connectie is minder oud dan de basis van het feest zelf.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) was Nederland in oorlog met Spanje. In die periode ontstonden er spotliedjes en verhalen over de Spanjaarden, waarin ze werden afgeschilderd als vreemde, exotische figuren. Mogelijk is in die tijd het idee ontstaan dat Sinterklaas uit Spanje komt, als een soort ironische verwijzing naar de 'vreemde' Spanjaarden die Nederland regeerden.

Een andere theorie is dat de sinaasappelen die Sinterklaas brengt, symbool staan voor de handel die in die tijd met Spanje werd gedreven. Sinaasappelen waren in die tijd een luxe product dat uit Spanje werd geïmporteerd.

Hoe dan ook, de connectie met Spanje is een opmerkelijk en intrigerend onderdeel van het Sinterklaasverhaal geworden.

De Moderne Sinterklaasviering

De moderne Sinterklaasviering zoals we die nu kennen, is grotendeels gevormd in de 19e eeuw. Jan Schenkman, een schoolmeester uit Amsterdam, schreef in 1850 het boekje "Sint Nicolaas en zijn knecht". Dit boekje was van grote invloed op de manier waarop het Sinterklaasfeest werd gevierd. Schenkman introduceerde onder andere de stoomboot, de intocht en het strooien van pepernoten.

De traditie van het schoen zetten is ook in de 19e eeuw verder ontwikkeld. Kinderen zetten 's avonds hun schoen voor de open haard, in de hoop dat Sinterklaas er 's nachts een cadeautje in zou stoppen. Soms werd er een wortel of een tekening voor het paard van Sinterklaas in de schoen gelegd.

De Veranderingen en Controverses

Het Sinterklaasfeest is door de jaren heen voortdurend in beweging. Er zijn verschillende controverses geweest, met name rondom de figuur van Zwarte Piet. De discussie over de racistische connotaties van Zwarte Piet heeft geleid tot veranderingen in het uiterlijk van de piet, met meer diversiteit in kleur en kleding.

Sommigen beweren dat het veranderen van traditionele aspecten de kern van het feest aantast. Anderen vinden het juist belangrijk dat het feest inclusief is voor iedereen, ongeacht hun achtergrond.

De discussie toont aan dat het Sinterklaasfeest niet statisch is en dat het belangrijk is om open te staan voor veranderingen en aanpassingen die het feest inclusiever en respectvoller maken.

Sinterklaas in de 21e Eeuw: Een Feest van Verbinding

Ondanks de discussies en veranderingen blijft het Sinterklaasfeest een belangrijke traditie in Nederland en België. Het is een feest van verbinding, samenzijn en generositeit. Het is een moment waarop families samenkomen, kinderen worden verrast met cadeaus en er een sfeer van gezelligheid en warmte heerst.

De focus ligt vaak op de cadeaus, maar de echte waarde van het Sinterklaasfeest ligt in de emoties die het oproept: de spanning, de verwachting, de vreugde en de verrassing. Het is een moment waarop we even kunnen ontsnappen aan de dagelijkse routine en ons kunnen laten meevoeren door de magie van het feest.

Of je nu gelooft in Sinterklaas of niet, het Sinterklaasfeest is een onlosmakelijk onderdeel van onze cultuur en geschiedenis. Het is een feest dat al eeuwenlang wordt gevierd en dat nog steeds een belangrijke rol speelt in het leven van veel mensen.

Laten we de komende Sinterklaasperiode dan ook vieren met open armen, met respect voor elkaar en met de focus op de waarden die echt belangrijk zijn: verbinding, generositeit en de vreugde van het geven.

Na het lezen van dit artikel, hoe kijk jij nu naar het Sinterklaasfeest en de tradities eromheen? Welke aspecten vind jij het belangrijkst om te behouden, en welke zouden volgens jou verder ontwikkeld of aangepast moeten worden?