Wat Aten Mensen Vroeger Als Ontbijt

Nou jongens, pak je cappuccino er maar bij, want ik ga jullie even meenemen op een hilarische trip down memory lane. We gaan het namelijk hebben over wat onze voorouders, zeg maar de mensen van vroeger, in godsnaam als ontbijt aten. Spoiler alert: het was niet altijd een feestje met hagelslag en Nutella. Bereid je voor op verrassingen!

Ontbijt in de prehistorie: Rauw en ruig!

Stel je voor, geen Albert Heijn, geen Bol.com, helemaal niks. Je bent een holbewoner, wakker geworden in een grot (waarschijnlijk met een stijve nek), en je maag knort alsof er een mammoet aan het repeteren is. Wat staat er op het menu?

• Bessen: Lekker plukken in het bos. Hopelijk zijn ze niet giftig! (Of dat je gebeten wordt door een beer.)
• Wortels: Uit de grond trekken. Lekker knapperig, tenminste als je ze schoon krijgt.
• Insecten: Jazeker! Een delicatesse, zo’n larve. Boordevol proteïne! (En waarschijnlijk minder smerig dan sommige dingen die je in de snackbar vindt.)
• Raar vlees: Mocht je een dier hebben weten te vangen (of gevonden), dan ging dat er rauw in. Tja, geen BBQ in de buurt natuurlijk.

Kortom, het prehistorische ontbijt was een survival of the fittest. Je at wat je kon vinden, en je hoopte dat je er niet ziek van werd. Ik denk dat ik toch maar even een boterham met pindakaas pak.

De Romeinen: Wijn en brood? Dat klinkt al beter!

We spoelen door naar de Romeinse tijd. Nu wordt het interessant. Gladiatoren, toga’s, en… ontbijt met wijn? Ja, echt! De Romeinen waren geen mietjes. Hun ontbijt, de “ientaculum,” was over het algemeen vrij simpel:

• Brood: Vaak gedipt in wijn. Heel veel wijn. Misschien verklaart dat de bouwwerken.
• Kaas: Een lekker stukje geitenkaas.
• Olijven: Lekker zout!
• Soms fruit: Afhankelijk van het seizoen.

Oké, wijn bij het ontbijt klinkt best aantrekkelijk, eerlijk is eerlijk. Maar ik kan me voorstellen dat je na een paar bekers niet zo productief meer bent. Misschien waren de Romeinen de uitvinders van de “9 tot 5” gewoon om te kunnen herstellen van de ientaculum.

De Middeleeuwen: Pap, pap, en nog eens pap!

Welkom in de Middeleeuwen! Denk aan kastelen, ridders, en… je raadt het al: pap! Het ontbijt van de gewone man (en vrouw) bestond voornamelijk uit:

• Havermoutpap: Met water of melk. Lekker saai.
• Gerstpap: Ook niet echt spannend.
• Roggepap: Alweer pap! Zie je een patroon?
• Soms brood: Maar dan wel oud en hard.

Je zou bijna medelijden krijgen met die arme middeleeuwse mensen. Zoveel pap! Ik snap wel dat ze gingen kruistochten ondernemen, gewoon om even weg te zijn van de pap. De rijken hadden het iets beter, met vlees en kaas, maar die waren waarschijnlijk ook wel pap zat.

Een hilarisch feitje:

In de Middeleeuwen was het not done om 's ochtends al te veel te eten. Ontbijt werd gezien als een soort noodzakelijk kwaad. Het echte feestmaal kwam pas 's avonds. Misschien daarom dat die ridders zo chagrijnig waren?

De Gouden Eeuw: Rijkdom en… haring?!

De Gouden Eeuw! Nederland floreert, de VOC scheept handel over de hele wereld, en wat eten we als ontbijt? Nou, dat verschilde nogal.

• Rijke lui: Die konden zich wel wat lekkers veroorloven. Denk aan witbrood met boter en kaas, vlees, en soms zelfs fruit. En koffie! Koffie werd steeds populairder.
• Gewone mensen: Die moesten het doen met bruinbrood, pap (ja, daar is ie weer), en… haring! Lekker ’s ochtends vroeg een vette haring wegwerken.
• Boeren: Die hadden een stevig ontbijt nodig om de dag door te komen. Denk aan roggebrood met spek, kaas, en een flinke kop bier.

Haring als ontbijt… het is even wennen. Ik denk dat je dan de hele dag een soort maritieme geur om je heen hebt hangen. Maar hey, het schijnt gezond te zijn! (En misschien verklaart het de Nederlandse handelsgeest.)

De 19e Eeuw: Het begin van de ontbijtgranen-revolutie

De 19e eeuw bracht de industriële revolutie, en dat had ook invloed op ons ontbijt. Er kwamen steeds meer fabrieken, en dus ook steeds meer mogelijkheden om voedsel te produceren. Enter: de ontbijtgranen!

• Ontbijtgranen: In eerste instantie bedacht als een gezond alternatief voor vlees. Denk aan cornflakes, maar dan nog niet zo zoet als nu.
• Brood met beleg: Boter, kaas, jam. Steeds meer variatie!
• Thee en koffie: Bleven populair.

De ontbijtgranen waren in eerste instantie bedoeld als een soort dieetvoer, bedacht door een religieuze dokter genaamd John Harvey Kellogg. Hij dacht dat vlees slecht was voor je libido (echt waar!), en dat ontbijtgranen je zouden helpen om kuis te blijven. Of dat werkte, is een ander verhaal. Feit is dat de ontbijtgranenindustrie gigantisch is geworden.

De 20e Eeuw en nu: Ontbijtparadijs (of chaos?)

En dan komen we aan in de 20e eeuw en onze eigen tijd. Wauw, wat een keuze! Van havermout tot croissantjes, van smoothies tot tosti’s, alles kan. We leven in een ontbijtparadijs!

• Brood: In alle soorten en maten. Met hagelslag, kaas, pindakaas, noem maar op.
• Ontbijtgranen: Nog steeds razend populair, al zijn ze nu vaak bomvol suiker.
• Yoghurt en kwark: Met fruit en muesli. Lekker gezond (als je de juiste kiest).
• Smoothies: Een snelle manier om je dagelijkse portie vitamines binnen te krijgen (en om stiekem groente te verstoppen).
• En natuurlijk: Uitslapen en helemaal niks eten!: Dat kan ook!

Het nadeel van al die keuze is misschien wel dat we soms door de bomen het bos niet meer zien. Is het wel gezond? Zit er niet te veel suiker in? Maakt het eigenlijk wel uit? Ach, zolang je er maar van geniet! (En misschien af en toe een haring, gewoon voor de nostalgie.)

Dus, de volgende keer dat je ’s ochtends aan je ontbijt zit, denk dan even aan al die arme holbewoners, middeleeuwse boeren, en Gouden Eeuwse haring-eters. Wij hebben het maar goed! Eet smakelijk!