We Zijn Sterk Op Een Punt Gericht

Weet je, soms denk ik dat wij Nederlanders een beetje lijken op een laser. Niet zo'n levensgevaarlijke, oog-verblindende variant, meer zo'n schattig laser pointertje waar katten achteraan jagen. We kunnen, als we willen, verschrikkelijk gericht zijn op één ding. Maar die focus komt vaak ook met een flinke dosis... blindheid voor de rest van de wereld.

De tunnelvisie-trofee

Ik noem het de 'tunnelvisie-trofee'. We winnen 'm niet elk jaar, maar als we 'm winnen, dan winnen we 'm groots. Denk aan die keer dat je buurman besloot de perfecte tuin te creëren. Hij werkte dag en nacht, besteedde een fortuin aan zeldzame planten en ingewikkelde irrigatiesystemen. Resultaat? Een prachtige tuin. Nadeel? Hij had compleet gemist dat zijn dak lekte en zijn vrouw, een paar maanden later, met de tuinman ervandoor ging. Compleet gefocust, maar met oogkleppen op.

Of neem die collega van me, Peter. Peter was de absolute excel-goeroe. Hij kon spreadsheets maken die zo complex waren dat je er een doctoraat voor nodig had om ze te begrijpen. Hij was onmisbaar. Alleen... Peter had geen idee hoe de koffieautomaat werkte. Serieus. Elke ochtend stond hij vertwijfeld voor dat ding te staren, net als een alien die een koelkast probeert te begrijpen. Focus? Maximaal. Breed georiënteerd? Nul komma nul.

Onze specialiteit: perfectionisme

Een van de redenen dat we zo sterk kunnen zijn op één punt, is onze liefde voor perfectionisme. We willen het goed doen, heel goed. Dat is natuurlijk een mooie eigenschap, maar het kan ook omslaan in een soort obsessie. Denk aan dat project op het werk waar je zo lang aan gepolijst hebt, dat de deadline al lang verstreken was en iedereen het eigenlijk al vergeten was. Perfectie is het doel, maar soms wordt het een valkuil.

Mijn oma, zaliger gedachtenis, was er ook zo één. Ze kon de perfecte appeltaart bakken. Echt, die was goddelijk. Maar als je haar vroeg of ze even de stofzuiger wilde pakken? "Och, dat komt morgen wel," zei ze dan. Ze concentreerde zich liever op de dingen waar ze goed in was, en liet de rest lekker liggen. Logisch, toch? Of niet?

Het grappige is dat we dit vaak ook herkennen bij anderen, en er dan een beetje om gniffelen. "Typisch!", zeggen we dan. "Zo Nederlands!" Maar stiekem weten we dat we er zelf ook een handje van hebben.

De keerzijde van de medaille

Natuurlijk, die focus heeft ook z'n voordelen. Dankzij die obsessie met details hebben we prachtige uitvindingen gedaan, briljante kunstwerken gemaakt en ingewikkelde problemen opgelost. Denk aan de Deltawerken, bijvoorbeeld. Dat was een project waar we met z'n allen onze tanden in hebben gezet, en het resultaat is indrukwekkend. Maar die focus kan ons dus ook blind maken voor andere aspecten.

Ik herinner me een discussie op een verjaardag. Er waren een paar architecten aanwezig die helemaal opgingen in de details van een nieuwbouwproject. Ze hadden het over gevelbekleding, isolatiewaarde en de perfecte hoek van de ramen. Urenlang! Tot iemand, na heel lang zwijgen, opmerkte: "Maar... is er eigenlijk wel nagedacht over een speeltuin voor de kinderen?" Stilte. Opeens realiseerden ze zich dat ze zo gefocust waren op de technische details, dat ze het menselijke aspect compleet over het hoofd hadden gezien.

Hoe kunnen we onszelf redden?

Dus, hoe kunnen we onszelf behoeden voor die tunnelvisie? Hoe kunnen we die laserstraal wat verbreiden, zodat we niet alleen de kat, maar ook de rest van de kamer zien?

Ten eerste: realiseer je dat je het doet. Zelfreflectie is cruciaal. Vraag jezelf af of je niet te veel focust op één ding, en de rest verwaarloost. Vraag feedback aan anderen. Ze zien vaak dingen die jij niet ziet.

Ten tweede: sta open voor nieuwe ideeën en perspectieven. Luister naar mensen die anders denken dan jij. Lees boeken over onderwerpen waar je normaal gesproken nooit in geïnteresseerd zou zijn. Ga eens naar een museum waar je nog nooit bent geweest.

Ten derde: plan 'verspillings' tijd in. Tijd waarin je niets hoeft te doen, behalve rondhangen, dagdromen en je gedachten de vrije loop laten. Het klinkt contra-intuïtief, maar juist door even afstand te nemen van je obsessie, kun je nieuwe inzichten krijgen.

En tot slot: lachen! Lachen om onszelf, om onze neiging tot perfectionisme, om onze tunnelvisie. Het is menselijk. Het hoort erbij. Maar als we er om kunnen lachen, kunnen we er ook iets aan doen.

Conclusie: de kunst van het balanceren

We zijn sterk op één punt gericht. Dat is een feit. Het heeft ons veel gebracht. Maar het is belangrijk om te beseffen dat die kracht ook een zwakte kan zijn. De kunst is om de balans te vinden. Om die laserstraal te gebruiken wanneer dat nodig is, maar ook om de oogkleppen af en toe af te zetten en de hele kamer te bekijken. En om af en toe een appeltaart van de winkel te halen en zelf lekker te gaan stofzuigen. Want, eerlijk is eerlijk, soms is dat ook best ontspannend. Of niet?