Wie Heeft De Bijbel Samengesteld

Oké, laten we eerlijk zijn. Wie heeft er nou echt zin in een diepgaand theologisch college op een doorsnee woensdag? Niemand, toch? Laten we het daarom lekker luchtig houden en kijken wie in vredesnaam die bijbel eigenlijk in elkaar geknutseld heeft. Je weet wel, dat dikke boek dat je oma altijd onder haar kussen had, of dat je stof verzamelt op de bovenste plank.

Het idee dat één persoon achter de samenstelling van de hele bijbel zit, is een beetje alsof je denkt dat één kok álle recepten in álle kookboeken heeft geschreven. Beetje onwaarschijnlijk, hè? De bijbel is meer een gigantische verzamelbundel, samengesteld door een heleboel mensen, over een hele lange periode. Zie het als een eeuwenlange groepsopdracht waar niemand echt één eindverantwoordelijke was.

De lange weg naar één boek

Stel je voor: er waren vroeger geen printers, geen internet, geen e-readers. Alles werd met de hand opgeschreven! Eerst op rollen perkament (lekker duurzaam, maar oh zo onhandig), later op bladzijden die je in een boek kon binden. Dus die verhalen en wetten en liederen werden generatie op generatie doorverteld en gekopieerd. En zoals je wel weet, hoe vaker iets wordt doorverteld, hoe meer het verandert. Net als bij een potje 'Fluisterspel' tijdens een verjaardag. Uiteindelijk komt er iets heel anders uit dan wat er in het begin werd gefluisterd.

Het Oude Testament: Een lappendeken van verhalen

Het Oude Testament (of de Tenach voor onze Joodse vrienden) is eigenlijk een soort geschiedenisboek, wetboek, poëziealbum en liedbundel in één. De verhalen van Adam en Eva, Noach en de Ark, Mozes die de tien geboden krijgt... Dat zijn allemaal losse verhalen die later zijn samengevoegd. En wie dat precies heeft gedaan? Tja, dat is een beetje een mysterie. Er waren waarschijnlijk verschillende schrijvers, redacteuren en verzamelaars in de loop der eeuwen. Een beetje alsof je oude vakantiefoto's vindt en denkt: "Wacht eens, wie heeft dit eigenlijk georganiseerd?"

Wat wel vaststaat, is dat de uiteindelijke vorm van het Oude Testament waarschijnlijk pas in de periode rond de Babylonische ballingschap (6e eeuw voor Christus) en daarna is ontstaan. Toen hadden de Joodse geleerden de tijd en de motivatie om al die verhalen en wetten te verzamelen en op te schrijven, om zo hun identiteit en geloof te bewaren. Zie het als een soort cultureel DNA dat ze wilden beschermen.

Het Nieuwe Testament: De opkomst van het Christendom

Het Nieuwe Testament is weer een heel ander verhaal. Dit deel gaat over het leven, de dood en de wederopstanding van Jezus, en over de eerste christenen. De brieven van Paulus, de evangeliën van Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes... Het zijn allemaal verschillende perspectieven op hetzelfde verhaal. Alsof je vier verschillende vrienden vraagt om te vertellen over dat ene feestje, en je vier verschillende versies krijgt.

Die evangeliën zijn trouwens niet geschreven als objectieve verslagen. Ze zijn eerder bedoeld als geloofsgetuigenissen, geschreven om anderen te overtuigen van de boodschap van Jezus. En ook hier geldt weer: er waren waarschijnlijk meerdere schrijvers en redacteuren betrokken bij het ontstaan van de teksten. De brieven van Paulus zijn dan wel weer vrij duidelijk van wie ze afkomstig zijn, tenminste, de meeste dan.

De grote vraag: Welke boeken horen erbij?

Nu komt het leuke gedeelte: wie besliste welke boeken wél en niet in de bijbel mochten? Dat was geen fluitje van een cent! In de eerste eeuwen van het christendom waren er allerlei verschillende versies van het Nieuwe Testament in omloop. Sommige gemeenschappen hadden andere boeken als heilig beschouwd dan andere. Het was een beetje een rommeltje, eerlijk gezegd. Alsof je met een groep vrienden afspreekt om naar een restaurant te gaan, en iedereen heeft een ander idee waar naartoe.

Uiteindelijk, na heel veel discussie, debatten en concilies (kerkelijke vergaderingen), hebben de christelijke leiders besloten welke boeken ze als 'canoniek' (ofwel: officieel) zouden beschouwen. Dat proces duurde eeuwen! De uiteindelijke beslissing over de canon van het Nieuwe Testament werd pas genomen in de 4e eeuw na Christus. Zie het als een soort eindredactie van een mega-project, waarbij er keuzes gemaakt moesten worden over wat er wel en niet in de definitieve versie zou komen.

En zelfs dan zijn er nog verschillen tussen de katholieke, protestantse en orthodoxe bijbels. De katholieke bijbel heeft bijvoorbeeld een aantal extra boeken in het Oude Testament, die de protestanten 'apocriefen' noemen. Alsof je een limited edition hebt van je favoriete album, met een paar extra nummers die niet op de standaard versie staan.

Conclusie: Het is ingewikkelder dan je denkt

Dus, wie heeft de bijbel samengesteld? Het korte antwoord: niet één persoon. Het lange antwoord: een heleboel verschillende mensen, over een hele lange periode, met verschillende motieven en verschillende perspectieven. Het is een ingewikkeld proces geweest, met veel discussie en compromissen.

De bijbel is als een gigantisch legpuzzel, waarbij de stukjes door verschillende mensen zijn gemaakt en in elkaar zijn gepuzzeld. Het is een product van menselijke inspanning, maar ook van geloof en inspiratie. En of je er nu in gelooft of niet, het is onmiskenbaar een van de meest invloedrijke boeken in de geschiedenis van de mensheid.

Dus de volgende keer dat je dat oude familie-exemplaar ziet liggen, denk dan even aan al die mensen die eraan hebben gewerkt. En misschien, heel misschien, pak je het boek wel eens op om erin te bladeren. Wie weet wat je ontdekt!

Kort samengevat:

• De Bijbel is een verzameling van boeken, niet één boek van één auteur.
• Het Oude Testament werd over een lange periode samengesteld, vooral tijdens en na de Babylonische ballingschap.
• Het Nieuwe Testament bestaat uit evangeliën en brieven, geschreven door verschillende auteurs.
• De 'canon' (lijst van officiële boeken) werd pas in de 4e eeuw vastgesteld, na veel discussie.
• Er zijn nog steeds verschillen tussen de verschillende christelijke tradities over welke boeken er precies bij horen.

Extra weetje: Er zijn geleerden die beweren dat sommige passages in de Bijbel later zijn toegevoegd of aangepast om bepaalde theologische standpunten te ondersteunen. Net zoals sommige mensen hun Instagram foto's bewerken voor de perfecte selfie.

Dus, zo zit dat! Geen ingewikkelde theologie, gewoon een beetje geschiedenis en een paar leuke vergelijkingen. Tot de volgende keer!