Zone Of Interest Martin Amis

Zo, even eerlijk, wie heeft er niet eens een film gekeken of een boek gelezen over iets… eh… ongemakkelijks? Iets waarvan je denkt: “Oei, dit is anders dan die gezellige romcom over een gestrande toerist in Rome”? We kennen het allemaal, toch? Het is net alsof je per ongeluk op een verkeerd YouTube-kanaal terecht bent gekomen.

Vandaag duiken we in zo'n ongemakkelijke maar fascinerende rabbit hole, namelijk de wereld van Martin Amis' boek The Zone of Interest, en de gelijknamige film die erdoor geïnspireerd is. Maar voordat je wegrent, bang voor te zware materie, laten we het even luchtig houden. Denk aan die keer dat je je moeder per ongeluk een grof meme stuurde. Oké, oké, misschien is dit iets heftiger. Maar het idee is hetzelfde: soms belanden we op plekken waar we niet helemaal zeker weten of we er wel willen zijn.

Wat is die "Zone of Interest" eigenlijk?

Simpel gezegd: het is een eufemisme voor de omgeving van Auschwitz. Ja, die Auschwitz. En Martin Amis, die ouwe rebel, besloot er een roman over te schrijven. En Jonathan Glazer maakte er een indrukwekkende film over, die geen makkelijke hap is. Maar laten we het niet ingewikkelder maken dan nodig is. Stel je voor dat je buurman elke dag de meest verschrikkelijke geluiden produceert (laten we zeggen, constant een kat proberen te leren opera zingen). Die plek waar jij woont, met die verschrikkelijke buurman, dat is jouw persoonlijke "Zone of Interest" op dat moment. Een plek waar je je ogen en oren liever voor sluit, maar waar je toch mee geconfronteerd wordt.

De personages: een beetje gek, een beetje menselijk

Amis kennende, krijg je geen doorsnee brave Hendrikken voorgeschoteld. De personages zijn... interessant. Twee officieren, een van wie verliefd is op de vrouw van de kampcommandant (die zelf ook niet vies is van een flirt), en de kampcommandant zelf, die geobsedeerd is door carrière maken. Het is een soort foute soapserie, maar dan met de Holocaust als achtergrond. Denk aan Keeping Up with the Kardashians, maar dan... euh... net iets minder glamoureus.

Het boek is verteld vanuit verschillende perspectieven, wat het extra boeiend maakt. Je krijgt een kijkje in de hoofden van deze mannen, en je ziet hoe ze hun daden rationaliseren. Het is alsof je naar een reality-tv-programma kijkt waarin de deelnemers constant proberen te bewijzen dat zij de minste idioot zijn. Spoiler alert: niemand wint.

De film doet dit op een andere, misschien wel effectievere manier. Door de alledaagsheid van het leven van de Höss familie te tonen, direct naast de gruwelen van Auschwitz, dringt de horror des te meer binnen. Het is alsof je een perfect gestylde Instagram-foto ziet van iemand die net zijn huis heeft verkocht, terwijl je weet dat diezelfde persoon gisteren nog huilend in zijn bed lag omdat hij ontslagen is. De contrasten zijn enorm en onthutsend.

Waarom is dit interessant? (Geen woordspeling bedoeld)

Okay, ik geef toe, het is geen feel-good movie voor een regenachtige zondagmiddag. Maar The Zone of Interest, zowel het boek als de film, dwingt je om na te denken. Het daagt je uit om te kijken naar de banaliteit van het kwaad. Om te beseffen dat de grootste misdaden niet altijd door monsters worden gepleegd, maar door gewone mensen die een oogje dichtknijpen, een grapje maken en gewoon hun werk doen. Het is alsof je de kassière in de supermarkt bent die je vraagt of je een bonnetje wilt, terwijl je net een pak luiers en een fles wijn hebt gekocht. Ze weten het, maar ze vragen het toch.

Het herinnert ons eraan dat we allemaal verantwoordelijkheid dragen. Dat we niet kunnen wegkijken van onrecht, en dat we moeten opstaan tegen onmenselijkheid. Het is alsof je die ene collega bent die eindelijk de moed verzamelt om de baas aan te spreken over zijn seksistische grappen. Het is ongemakkelijk, maar het moet gebeuren.

Bovendien laat het zien hoe taal kan worden gebruikt om de werkelijkheid te verhullen. "Zone of Interest" is zo'n voorbeeld. Het is een afstandelijk, bureaucratisch woord voor een plek van onvoorstelbare gruwel. Het is alsof je "economische herstructurering" zegt in plaats van "mensen ontslaan". Het is een poging om de pijn te verzachten, maar uiteindelijk is het gewoon een leugen.

Moet je het lezen/zien?

Dat hangt ervan af. Ben je iemand die houdt van een uitdaging? Iemand die niet bang is om geconfronteerd te worden met de donkere kanten van de menselijke natuur? Dan is The Zone of Interest zeker iets voor jou. Denk aan die keer dat je een horrorfilm keek en de hele nacht niet kon slapen. Maar de volgende dag voelde je je wel een beetje sterker, alsof je iets overwonnen had. Zoiets is het.

Maar als je op zoek bent naar een luchtige avond vol escapisme, dan kun je dit beter overslaan. Ga lekker een Harry Potter marathon houden, of kijk die ene romantische komedie voor de tiende keer. Er is niets mis mee om af en toe even te ontsnappen aan de realiteit.

Maar onthoud wel: de wereld is niet altijd rozengeur en maneschijn. Soms moeten we de moeilijke onderwerpen onder ogen zien, om te leren en te groeien. En wie weet, misschien inspireert The Zone of Interest je wel om zelf iets te doen. Om je stem te laten horen, om op te staan voor anderen, om de wereld een beetje beter te maken. Het is alsof je die ene plastic tas in de zee ziet drijven, en besluit om hem op te rapen. Het is maar een kleine daad, maar het maakt wel een verschil.

Dus, waar wacht je nog op? Ga het boek lezen, of kijk de film. Of allebei. Maar wees gewaarschuwd: het is geen makkelijke kost. Maar het is wel belangrijk. Het is een herinnering aan wat er kan gebeuren als we onze ogen sluiten voor de werkelijkheid. En het is een oproep om waakzaam te blijven, om te vechten voor een betere wereld. Zelfs als dat betekent dat je af en toe een ongemakkelijke film moet kijken.

En als je daarna behoefte hebt aan een bak ijs en een romantische komedie, dan begrijp ik dat volkomen. 😉