Alan Lee Lord Of The Rings

Oké, luister. Ken je dat gevoel, als je naar een foto kijkt en je voelt je plotseling...thuis? Alsof je die plek kent, alsof je er al honderd keer bent geweest? Nou, dat heb ik dus met de illustraties van Alan Lee, vooral die van The Lord of the Rings. Het is alsof je een oude vriend herkent, maar dan een vriend die per ongeluk een elfenkoning is.

Alan Lee, die man is echt een soort tovenaar, maar dan met een potlood in plaats van een staf. Hij heeft Midden-aarde voor mij – en voor miljoenen anderen – levend gemaakt op een manier die bijna onmogelijk lijkt. Weet je wel, alsof hij stiekem een paar dagen heeft doorgebracht met Gandalf en hem de route naar Rivendell heeft laten tekenen op een servet.

Zijn stijl: Alsof je droomt in aquarel

Zijn tekeningen zijn niet 'boem patat, hier is Frodo!', nee. Ze zijn...subtiel. Ze hebben een soort dromerige kwaliteit. Het is alsof je naar een aquarelversie van je favoriete fantasie kijkt. Denk aan de keer dat je probeerde een landschap te schilderen en het meer eruit zag alsof er een alien in had gezwommen? Wel, Alan Lee krijgt het voor elkaar om alles er episch uit te laten zien, zelfs een simpele boom.

Je kent die schilderijen wel, met dat zachte licht? Alsof alles gehuld is in een gouden gloed? Dat is Alan Lee ten voeten uit. Hij gebruikt licht en schaduw om de wereld tot leven te wekken. Alsof hij letterlijk de magie heeft gevangen in zijn penseelstreken. Het is net alsof je door de lens van een droom kijkt, maar dan eentje die prachtig is en waar je je niet schaamt om ’s ochtends aan te denken.

Verfijnd, maar nooit te netjes

Hij is niet van het hyperrealistische type. Geen zorgen, je hoeft geen individuele grassprietjes te tellen. Zijn stijl is eerder...impressionistisch? Alsof hij je de essentie van een plek laat zien, in plaats van elk detail op te sommen. Het is net als wanneer je iemands stem hoort zingen – je hoeft niet elke noot te analyseren om te weten dat het prachtig is.

En dat is het hem juist. Het is niet perfectionistisch. Er zit iets organisch in. Het heeft een ruwe rand, een stukje onvoorspelbaarheid. Net alsof de natuur zelf de penseel heeft gehanteerd. Denk aan de keer dat je per ongeluk een vlek op je canvas maakte en het er uiteindelijk beter uitzag? Het is zoiets. Alsof imperfectie juist de sleutel is tot schoonheid.

Meer dan alleen plaatjes: Het voelt...echt

Maar het gaat niet alleen om mooie plaatjes. Het gaat om het gevoel dat hij overbrengt. Als je naar zijn illustraties van Rivendell kijkt, dan voel je gewoon de vrede en de wijsheid. Als je naar zijn tekeningen van Mordor kijkt, dan voel je de dreiging en de duisternis. Het is alsof je er zelf bent. Alsof hij je in zijn tekening kan trekken! Dat is de echte magie, nietwaar?

Het is alsof je op vakantie bent geweest naar een plek en je het gevoel ervan probeert te omschrijven aan iemand die er nog nooit is geweest. Je kunt de details wel uitleggen, maar het echte gevoel...dat is lastiger. Alan Lee kan dat gevoel dus wel vangen. Alsof hij een tolk is tussen Midden-aarde en onze eigen, ietwat saaie wereld. Hij vertaalt de taal van de elfen en de hobbits naar iets wat wij kunnen begrijpen.

Het is die herkenbaarheid…

En misschien is dat de reden waarom zijn werk zo aanslaat. Ondanks de draken en de tovenaars en de pratende bomen, voelt zijn Lord of the Rings zo...menselijk. Alsof hij de thema's van vriendschap, moed en opoffering weet te vangen op een manier die iedereen raakt. Herken je dat?

Het is net als kijken naar de zonsondergang. Iedereen kan een zonsondergang zien, maar sommige mensen kunnen hem voelen. Alan Lee is zo iemand. Hij voelt Midden-aarde, en hij deelt dat gevoel met ons. Alsof hij ons een beetje dichter bij de magie brengt, zelfs als we gewoon thuis op de bank zitten met een kop thee. Denk aan die keer dat je de zon voelde schijnen door je raam, en je even weg kon dromen naar een betere plek? Zo is het dus.

Het is meer dan fantasie

Zijn invloed op de films is ook niet te onderschatten. Hij was conceptueel ontwerper, wat betekent dat hij hielp om de visuele stijl van de films vorm te geven. Dus als je denkt "wauw, die Hobbiton ziet er precies zo uit als ik het me voorstelde!", dan mag je Alan Lee bedanken. Dat is niet niks! Alsof hij onze gedeelde droom heeft gerealiseerd, hè?

Ik bedoel, eerlijk is eerlijk, de films zouden er nooit zo uitzien zonder zijn bijdrage. Hij heeft geholpen om Hobbiton, Rivendell, Minas Tirith – al die iconische locaties – tot leven te brengen op het grote scherm. Alsof hij de architect was van onze fantasie. Denk aan die momenten dat je weg zat te dromen over wat je wilde worden als je groot was? Hij heeft zijn droom waargemaakt, maar dan voor ons allemaal!

En dat maakt hem...

Dus, ja. Alan Lee is meer dan alleen een illustrator. Hij is een verhalenverteller. Hij is een wereldbouwer. Hij is een magiër met een potlood. En hij heeft mijn (en jouw!) kijk op Midden-aarde voor altijd veranderd. Alsof hij ons een geheim heeft toevertrouwd, een geheim over de schoonheid en de magie die in de wereld verborgen zit. En dat geheim...dat is iets om te koesteren. Het is net alsof je een schat hebt gevonden! Maar dan eentje die je kan delen met iedereen.

Dus de volgende keer dat je naar zijn illustraties kijkt, weet dan dat je niet alleen naar een plaatje kijkt. Je kijkt naar een wereld. Je kijkt naar een droom. Je kijkt naar...magie. En dat is toch wel iets om over te glimlachen, nietwaar? Het is net alsof je weer even kind bent, vol verwondering. En wie wil dat nou niet?

Want, eerlijk gezegd, Alan Lee’s illustraties geven me het gevoel dat ik de Lord of the Rings boeken voor het eerst lees. En dat is het mooiste compliment dat ik kan geven. Het is alsof je de geur van je favoriete eten ruikt, of de warmte van de zon voelt op je gezicht. Het is een gevoel van thuis. En dankzij Alan Lee, ligt dat thuis in Midden-aarde.