Christus Kwam Niet Verder Dan Eboli

Ken je dat? Dat je op vakantie gaat en je denkt: "Yes, ik ga helemaal off-the-grid, even geen bereik, helemaal zen!" En dan kom je op je bestemming en blijkt dat je wifi prima is, 4G sneller dan thuis en dat je gewoon net zo vastzit aan je telefoon als altijd. Beetje teleurstellend, hè? Nou, stel je voor dat dit de realiteit is, niet alleen voor een week vakantie, maar voor een heel leven. Dat is ongeveer het gevoel dat Christus Kwam Niet Verder Dan Eboli bij me opriep.

Dus, waar gaat dit allemaal over?

Het Verhaal van Carlo Levi

In de jaren '30 stuurde Mussolini Carlo Levi, een arts en schrijver uit Turijn, in ballingschap naar een afgelegen dorp in Basilicata, Zuid-Italië. Omdat hij zich anti-fascistisch had uitgesproken, moest hij boeten. De ironie? Levi was eigenlijk een stedeling, een intellectueel, die plotseling in een compleet andere wereld werd gedropt. Eboli was de plaats tot waar Christus zogezegd was gekomen. Het gebied daaronder leek vergeten door alles en iedereen, zo ver van Rome, de rest van Europa, ja, zelfs de rest van Italië.

"Christus kwam niet verder dan Eboli" is het boek dat Levi schreef over zijn ervaringen daar. Het is geen vrolijk verhaal. (Disclaimer: verwacht geen 'Eat, Pray, Love' vibe.) Het is een rauw en eerlijk verslag van armoede, bijgeloof en een diepe kloof tussen de staat en de bevolking. De mensen in Gagliano, het dorp waar Levi verbleef, leefden in een soort tijdloos isolement. Eigenlijk, ze hadden geen idee.

Waarom is dit boek (en deze titel!) zo belangrijk? Daarover zo meer.

De Betekenis van Eboli

Eboli, een stadje in de regio Campanië, wordt in het boek letterlijk de grens genoemd. De grens tussen de 'beschaafde' wereld en een soort vergeten, achtergebleven gebied. Het is een metafoor voor de afstand tussen de machthebbers in Rome en de realiteit van de arme boeren in Zuid-Italië. Een afstand die niet alleen geografisch is, maar ook cultureel en economisch. Denk aan een gigantische muur van onbegrip en desinteresse. Beangstigend toch?

Waarom kwam Christus niet verder dan Eboli? Simpel: niemand interesseerde het blijkbaar. De regering niet, de kerk niet, niemand. De mensen waren letterlijk aan hun lot overgelaten.

De vergeten Zuid-Italianen

Het boek werpt een confronterend licht op de levensomstandigheden van de boeren in Basilicata. Ze leefden in armoede, waren analfabeet en hadden geen toegang tot gezondheidszorg. (Levi was arts, dus hij kon in ieder geval een beetje helpen.) Ze waren overgeleverd aan bijgeloof en traditionele geneeswijzen. De staat was afwezig, of erger nog, repressief. Zie je die parallellen met sommige plekken in de wereld van nu?

• Geen goede infrastructuur
• Gebrek aan onderwijs
• Wijdverspreide armoede
• Corruptie
• Onverschilligheid van de overheid

Klinkt niet bepaald als een plek waar je vrijwillig zou willen wonen, toch?

Waarom is dit relevant in de 21e eeuw?

Je zou denken: een boek over Italië in de jaren '30, boeiend voor historici, maar wat heb ik eraan? Fout gedacht!

De thema's in Christus Kwam Niet Verder Dan Eboli zijn nog steeds relevant:

• De kloof tussen arm en rijk: Kijk om je heen. Is die kloof echt kleiner geworden?
• De vergeten gebieden: Zijn er nog steeds plekken waar mensen aan hun lot worden overgelaten? Denk aan afgelegen gebieden, achterstandswijken, plekken waar de overheid geen prioriteit aan geeft.
• De macht van verhalen: Levi gaf een stem aan de stemlozen. Hij liet de wereld zien wat er gebeurde in een vergeten hoek van Italië. Hoe belangrijk is het om naar die verhalen te blijven luisteren?
• De rol van de intellectueel: Levi was een intellectueel die zich niet liet muilkorven. Hij gebruikte zijn pen om misstanden aan de kaak te stellen. Durven we dat nog wel?

Het boek is een wake-up call. Het herinnert ons eraan dat we niet weg mogen kijken van de problemen in de wereld, ook niet als ze ver weg lijken. En dat de Christus van nu misschien nog steeds niet verder komt dan bepaalde 'Eboli's'.

Denk je dat we tegenwoordig een 'Eboli' hebben in Nederland? Misschien een gebied dat structureel wordt achtergesteld of vergeten? Dat zou een interessante discussie zijn.

Levi's Impact

Levi's boek had een enorme impact. Het bracht de problemen van Zuid-Italië onder de aandacht en droeg bij aan een groter bewustzijn van de sociale ongelijkheid in het land. Het boek werd vertaald in vele talen en maakte Levi tot een gevierd schrijver. Maar nog belangrijker: het inspireerde mensen om in actie te komen en iets te veranderen. Het boek is meer dan alleen een verslag van ballingschap; het is een aanklacht tegen onrecht en een pleidooi voor solidariteit.

Het persoonlijke en het politieke

Wat het boek zo krachtig maakt, is de combinatie van het persoonlijke en het politieke. Levi beschrijft niet alleen de armoede en het lijden van de mensen, maar ook hun veerkracht, hun humor en hun waardigheid. Hij laat zien dat achter elke statistiek een mens schuilgaat met een eigen verhaal. Hij leert ons kijken met de ogen van de ander. En dat is misschien wel de belangrijkste les van Christus Kwam Niet Verder Dan Eboli.

Bonus Tip: Als je de kans hebt, bekijk dan de verfilming van het boek uit 1979 met Gian Maria Volonté in de hoofdrol. Echt een meesterwerk!

Is er hoop?

Oké, het boek is best zwaar. Maar is er dan geen hoop? Jawel! De hoop zit hem in het feit dat we erover kunnen praten, dat we ons bewust kunnen zijn van de problemen en dat we kunnen proberen om iets te veranderen. Levi zelf gaf niet op. Hij bleef zich inzetten voor een rechtvaardigere wereld, ook na zijn ballingschap. En dat is misschien wel het belangrijkste wat we van hem kunnen leren.

Dus, de volgende keer dat je op vakantie bent en je wifi perfect werkt, denk dan even aan de mensen in Gagliano. En bedenk wat jij kunt doen om ervoor te zorgen dat Christus, of wie dan ook, wel verder komt dan Eboli. Want, eerlijk is eerlijk, een beetje meer medemenselijkheid kan geen kwaad, toch?

Wat neem jij mee uit dit verhaal? Laat het me weten in de comments!