Didion Play It As It Lays
Oké, even een bekentenis: ik heb dus jarenlang gezegd dat ik Joan Didion had gelezen. Zoals je dat doet, hè? Van die boeken waar je eigenlijk mee geposeerd hebt, alsof ze je persoonlijkheid extra diepgang geven. 'Play It As It Lays'? Oh ja, klassieker! Diep...', terwijl ik eigenlijk alleen de cover had gezien, die zo iconisch is. Shame on me. Maar goed, eindelijk dus echt gelezen. En wow. Ik snap nu de hype. Echt, helemaal.
Wat me eraan deed denken? Laatst zat ik in een wachtkamer, zo'n plek waar de tijd langzamer lijkt te gaan dan daarbuiten, en bladerde door een tijdschrift. Er stond een interview in met een of andere influencer, zo'n type dat haar hele leven filtert door een perfecte Instagram lens. Ze vertelde over haar 'struggles' met het vinden van de perfecte avocado toast. Avocado toast! Dat is toch... eh... niet echt een 'struggle'? Het deed me denken aan Maria Wyeth, de hoofdpersoon uit 'Play It As It Lays'. Maar dan het exacte tegenovergestelde. Maria's struggles zijn... nou ja, laten we zeggen, iets serieuzer.
De Leegte van Hollywood
Waar gaat het boek eigenlijk over? Simpel gezegd: Maria Wyeth, een jonge actrice in Los Angeles, is compleet de weg kwijt. Ze rijdt rond in haar Corvette, slikt Valium, bezoekt haar geesteszieke dochter in een gesticht, en probeert te overleven in een wereld die compleet leeg aanvoelt. Denk aan de neonlichten van LA, de zwembaden, de parties, maar dan allemaal zonder enige betekenis. Klinkt gezellig, toch?
Must Read
Het is een korte roman, maar elke zin is raak. Didion schrijft met een soort afstandelijkheid, alsof ze Maria observeert van een afstand, maar tegelijkertijd kruipt ze onder haar huid. Het resultaat is een pijnlijk eerlijk portret van een vrouw die probeert grip te krijgen op een leven dat uit elkaar valt. Oh, en verwacht geen happy end. Sorry not sorry voor de spoiler. Maar als je een happy end zoekt, lees dan vooral geen Joan Didion. (Tenzij je houdt van ironische happy ends, dan is ze misschien toch wel je ding.)
De Play in 'Play It As It Lays'
De titel verwijst naar een gokterm. "Play it as it lays" betekent dat je de bal moet spelen waar die ligt, zonder te proberen de situatie te manipuleren. Maria probeert dat ook, maar het lukt haar niet echt. Ze wordt overweldigd door de chaos, de hypocrisie, en de complete zinloosheid van haar omgeving. Maar juist in die poging, in dat falen, zit de kracht van het verhaal. Ze probeert te overleven, ondanks alles.
Oké, even een paar dingen die me opvielen tijdens het lezen:
- De taal: Didion's taal is strak, minimalistisch, bijna klinisch. Geen overbodige woorden, geen sentimenteel gedoe. Alles is kaal en eerlijk. Het is alsof ze de leegte van Maria's leven wil weerspiegelen in haar schrijfstijl. (Tip: lees het langzaam, laat de zinnen bezinken.)
- De setting: Los Angeles is niet zomaar een achtergrond, het is een personage op zich. Een glimmende, oppervlakkige stad die de hoofdpersonen corrumpeert en leegzuigt. Denk aan de woestijn, de snelwegen, de eindeloze ruimte die juist claustrofobisch aanvoelt.
- De thema's: Existentialisme, vervreemding, de zoektocht naar betekenis, en natuurlijk de onmogelijkheid van communicatie. Lekker zware kost, maar op een toegankelijke manier gebracht.
Waarom dit boek nu nog relevant is
Waarom zou je 'Play It As It Lays' anno nu lezen? Nou, omdat het nog steeds resonantie heeft. Ok, de details zijn misschien anders (geen Corvettes meer, maar Tesla's?), maar de kern is hetzelfde. We leven nog steeds in een wereld waarin oppervlakkigheid vaak beloond wordt, waarin authenticiteit schaars is, en waarin veel mensen zich verloren voelen. De druk om te presteren, de constante stroom van informatie, de angst om 'er niet bij te horen' – het zijn allemaal dingen waar Maria Wyeth ook mee worstelde. Alleen dan in een meer extreme vorm. (En met meer Valium.)
En laten we eerlijk zijn, wie heeft er niet eens het gevoel gehad dat het leven een beetje absurd is? Dat we maar wat aanmodderen, zonder te weten waar we eigenlijk naartoe gaan? Dat is nou precies de vraag die Didion stelt. En ze geeft geen makkelijke antwoorden. Sterker nog, ze geeft helemaal geen antwoorden. Ze laat je achter met de leegte, de chaos, en de vraag: wat nu?
De lessen van Maria Wyeth (of, wat we van haar niet moeten leren)
Maria is geen rolmodel. Laten we dat even duidelijk stellen. Haar manier van omgaan met haar problemen is... destructief. Ze vlucht in drugs, seks, en isolement. Maar juist daarin schuilt een les. Ze laat zien wat er gebeurt als je de realiteit niet onder ogen durft te zien, als je de pijn probeert te verdoven in plaats van te verwerken. Het is een waarschuwing, een soort literaire 'do not try this at home'.
Maar er is ook een vorm van kracht in haar kwetsbaarheid. Ze is eerlijk, rauw, en onverbloemd. Ze probeert niet te doen alsof alles oké is, terwijl dat duidelijk niet zo is. En dat is best wel... verfrissend. In een wereld vol fake smiles en gefilterde realiteit is Maria's authenticiteit bijna revolutionair. Denk daar maar eens over na. (Misschien met een glas wijn. Of een kop thee. Valium zou ik afraden.)
Conclusie (soort van)
Dus, 'Play It As It Lays'? Lezen! Nu. Het is geen makkelijk boek, maar het is wel een boek dat je bijblijft. Het is een spiegel, een confronterende blik op de leegte en de absurditeit van het moderne leven. En misschien, heel misschien, kun je er iets van leren. Al is het maar dat avocado toast problemen echt geen problemen zijn. En dat er altijd wel ergens een Corvette staat te wachten, klaar om je weg te voeren van de waanzin. Maar of dat nou zo'n goed idee is... dat laat ik aan jou over.
Oh, en lees het boek echt. Niet alleen de cover bekijken, zoals ik eerst deed. Je zult er geen spijt van krijgen. (Of misschien wel. Maar dan heb je in ieder geval iets om over na te denken tijdens je volgende existentialistische crisis.)
