God Bless You Mr Rosewater

Zo, luister even, want ik heb een verhaal dat zo bizar is, dat je bijna zou denken dat ik het verzonnen heb. Het gaat over een boek van Kurt Vonnegut, je weet wel, die man die zo goed was in het schrijven over het einde van de wereld dat je er bijna om kon lachen. Het boek heet "God Bless You, Mr. Rosewater," of in goed Nederlands, "God zegene u, meneer Rosewater." Alsof iemand een nette hoed opzet en "gezondheid" zegt nadat de apocalypse geniest heeft.

De Rosewater Stichting: Een absurd erfenis

Het begint allemaal met Eliot Rosewater, een ongelooflijk rijke man. En dan bedoel ik niet 'net een huis kunnen kopen' rijk. Nee, dit is 'ik bezit een heel dorp en heb waarschijnlijk een persoonlijke maanbasis' rijk. Eliot is de president van de Rosewater Foundation, een stichting die zo veel geld heeft dat ze er waarschijnlijk een brug van zouden kunnen bouwen naar Mars. De stichting is opgericht door zijn voorvaderen, die allemaal schatrijk werden door – hou je vast – brandblusapparaten! Ja, brandblusapparaten. Wie had gedacht dat je daar zo rijk van kon worden? Ik heb er thuis één staan, misschien moet ik 'm maar eens gaan verkopen…

Maar hier komt het leuke: Eliot is, om het zacht uit te drukken, een beetje van de pot gerukt. Hij is de weg kwijt, helemaal kwijt. Weet je, alsof hij is verdwaald in een doolhof van zelfmedelijden en absurditeiten. Hij belt willekeurige mensen op in de telefoonboekjes, vooral als ze Rosewater heten, en biedt ze geld aan. Alsof hij een soort kerstman is, maar dan zonder rendieren en met een veel grotere kans op een rechtszaak. Hij is een soort moderne Robin Hood, maar dan met een bankrekening die zo groot is dat hij er waarschijnlijk een heel bos van zou kunnen kopen.

Eliot: De gestoorde weldoener

Waarom doet hij dit? Goede vraag! Eliot is een soort spirituele zoeker, een man die op zoek is naar betekenis in een wereld die vol zit met nutteloze spullen. Hij gelooft dat de meeste mensen gewoon een beetje hulp nodig hebben, een klein duwtje in de goede richting. En hij is bereid om dat duwtje te geven, ongeacht hoe idioot het ook mag zijn. Hij voelt zich schuldig over het feit dat hij zo rijk is en probeert zijn geld te gebruiken om de wereld een betere plek te maken. Alleen pakt hij het aan alsof hij de cursus "Filantropie voor beginners: hoe je je geld zo snel mogelijk kwijt raakt" heeft gevolgd.

Een paar leuke dingen die Eliot doet:

• Hij bezoekt sciencefictionconventies. Waarom? Omdat hij gelooft dat sciencefictionschrijvers de enige mensen zijn die begrijpen wat er echt in de wereld aan de hand is. Misschien heeft hij wel gelijk…
• Hij huilt om de armoede. Serieus. Hij kan urenlang huilen om de ellende van anderen. Maar dan wel in een duur hotel, waarschijnlijk.
• Hij zegt tegen iedereen: "God zegene u, meneer (of mevrouw) Rosewater." Het is zijn manier om te laten zien dat hij om ze geeft, al is het misschien een beetje overdreven.

Norman Mushari: De opportunistische advocaat

Nu komt Norman Mushari in beeld. Norman is een advocaat. En niet zo maar een advocaat. Hij is het soort advocaat dat altijd op zoek is naar een manier om een slaatje te slaan uit de ellende van anderen. Hij ruikt geld van mijlenver, net als een haai die een druppel bloed in de oceaan ruikt. En hij ruikt geld bij de Rosewater Foundation. Heel veel geld.

Norman krijgt het briljante (of eigenlijk heel gemene) idee om Eliot Rosewater ontoerekeningsvatbaar te laten verklaren. Als hij dat kan doen, kan hij de Rosewater Foundation onder zijn controle krijgen. En dat betekent dat hij de hand kan leggen op dat enorme fortuin. Het is een soort juridische staatsgreep, maar dan met meer paperassen en minder geweren. Hij wil de rijkdom erven via een verre neef, Fred Rosewater, een saaie man die een stuk meer normaler is dan Eliot (maar ook een stuk minder interessant).

De strijd om het Rosewater-fortuin

Het verhaal ontwikkelt zich tot een absurde strijd tussen Eliot, die probeert goed te doen (op zijn eigen, gestoorde manier), en Norman, die probeert te profiteren van de situatie. Het is een klassiek Vonnegut-verhaal over goed versus kwaad, maar dan met een flinke dosis satire en zwarte humor. En natuurlijk veel absurditeit.

De boodschap: Is er nog hoop?

Dus, wat is nu de boodschap van dit rare verhaal? Vonnegut stelt in wezen de vraag: is er nog hoop voor de mensheid? Kunnen we ooit echt goed zijn voor elkaar? Is rijkdom een vloek of een zegen? Eliot Rosewater is een soort van gebroken messias, een man die probeert de wereld te redden, maar tegelijkertijd zelf gered moet worden. Hij is een karikatuur, maar ook een symbool van de menselijke behoefte aan liefde en verbinding. Hij is een clown met een gebroken hart, een weldoener met psychische problemen, een man die niet weet wat hem overkomt, maar wel zijn best doet.

Het boek is een aanklacht tegen de hebzucht en de ongelijkheid in de wereld. Vonnegut laat zien dat rijkdom vaak leidt tot waanzin en dat de enige manier om echt gelukkig te zijn, is door om andere mensen te geven. En misschien ook door een beetje te lachen om de absurditeit van het leven.

Dus, de volgende keer dat je iemand "God zegene u" hoort zeggen, denk dan even aan Mr. Rosewater. En denk er over na of je zelf niet ook een beetje gestoord bent. Want eerlijk is eerlijk, wie is er nou helemaal normaal?

Oh, en als je ooit een oude brandblusser tegenkomt, verkoop 'm! Misschien word je wel de volgende Rosewater!